Civa Nasıl Elde Edilir

Konusu 'Kimya' forumundadır ve RüzGaR tarafından 26 Eylül 2013 başlatılmıştır.

  1. RüzGaR Super Moderator


    Civanın Elde Edilişi

    Cıva nadir elementlerden olup yerkabuğunda bulunma oranı milyonda 0,03 kısım dolayındadır. Cıva minerallerinin sayısı çok sınırlıdır ve bunlardan pek azı cıva elde edilmesi bakımından önem taşır. Cıvanın en önemli minerali cıva (II) sülfür (HgS) birleşimindeki zencefre ya da sinnabar adı verilen mineraldir. Pratikçe bütün cıva bu mineralden elde edilir. Zencefrenin cıvanın yerine az da olsa demir ve çinkonun geçmiş olduğu türleri de vardır. Doğal altın ve gümüş amalgamlarına da doğada rastlanır. Meksika’da bulunan bir başka cıva minerali livigstonit (HgS.Sb2S3)’dir ve cıvayla antimon elde edilmesinde kullanılır. İspanya ve İtalya dünya cıva üretiminin % 50′sini karşılarlar.

    Cıva başlıca filizi olan zencefrenin kavrulmasıyla elde edilir. Kavrulma sırasında birinci basamakta oluşan cıva oksit, ikinci basamakta bozunarak elementel cıva verir. Cıva filizlerindeki cıva oranı düşük (% 5 dolayında) olmakla birlikte zenginleştirme işlemine gerek yoktur. Filizin taşınmasından kaçınmak için işleme madenlerin yanında yapılır. Kavurma işlemi için doğrudan ve dolaylı ısıtmalı olmak üzere iki değişik tipte fırın kullanılır.

    Doğrudan ısıtmalı fırınlarda yakıt tasarrufu söz konusuysa da oluşan cıva buharları fırın gazlarıyla seyredildiğinden daha büyük yoğunlaştırıcılara gerek vardır ve ayrıca cıva kaybına neden olur. Doğrudan ısıtmalı fırınlar olarak kireç fırınına benzer dairesel ya da dikdörtgen kesitli düşey fırınlar, Herreschoff tipi çok katlı fırınlar ya da döner fırınlar kullanılır. Döner fırınlar çimento fırınlarının küçüğüdür, çapları 0,5 m ve boyları da 5.5 m dolayındadır. Fırınların ısıtılmasında eskide odun ya da kok kömürü kullanılırken günümüzde sıvı yakıtlar (fuel oil) kullanılır. Dolaylı ısıtmalı fırınlarda kapalı bir kap içine konulan filiz dıştan ısıtılır. Cıva buharı gazlarla seyrelmediğinden ve gaz hızı az olduğundan yoğunlaştırıcılar daha küçüktür. Bu tür fırınlarda zencefrenin süblimleşmesini önlemek için filize kireç katılır ve yavaş bir hava akımı geçirilir. Fırınlardan çıkan gazlar önce toz tutuculardan geçirilir ve ardından yoğunlaştırıcılar gönderilir. Yüksek oranda cıva içeren mineraller için tahta ya da tuğladan yapılmış yoğunlaştırıcılar kullanılır. Düşük cıva içeren filizlerin işlenmesinde gaz hacmi fazla olacağından dökme demirden yapılmış yoğunlaştırıcılar kullanılır. Yoğunlaşan elementel cıva gerekiyorsa yeniden damıtılarak saflaştırılır.
     


Sayfayı Paylaş