TurkeyArena

Geri git   TurkeyArena > Lise Dersleri > Türkçe-Edebiyat

Türkçe-Edebiyat Türk Edebiyatı

Fiillerde Kip Anlamı

Türkçe-Edebiyat icinde Fiillerde Kip Anlamı konusu , Fiillerde Kip Anlamı Fiiller, zaman ve anlam özelliklerine göre türlü eklerle değişik biçimlere girer. Bu biçimlerden her birine kip denir. Fiil kipleri ikiye ayrılır. A) Haber (Bildirme) Kipleri Fiillerin zamanını ...

Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Stil
Alt 17-10-2007, 03:32 PM   #1 (permalink)
Super Moderator
 
RüzGaR - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Aug 2007
Yaş: 25
Mesajlar: 14.057
Sponsor Bağlantılar
Standart Fiillerde Kip Anlamı


Sponsor Bağlantılar


Fiillerde Kip Anlamı
Fiiller, zaman ve anlam özelliklerine göre türlü eklerle değişik biçimlere girer. Bu biçimlerden her birine kip denir. Fiil kipleri ikiye ayrılır.

A) Haber (Bildirme) Kipleri
Fiillerin zamanını bildiren kiplerdir.

1) Belirli (-di’li) Geçmiş Zaman Kipi
Yapılışı: Fiil kök veya gövdelerine “-dı (-di, -du, -dü, -tı, -ti…)” ekleri getirilerek yapılır.

Anlamı: Geçmişte yapılan, tamamlanmış eylemleri kesinliğe bağlayarak anlatır. Belirli geçmiş zaman kipinde aşağıdaki anlam özellikleri görülür:

* Söyleyen, gördüğü veya yaşadığı olayı bu kiple anlatır.
Dünkü ders oldukça zevkli geçti.

* Kesinliği tarihin tanıklığına dayanarak öğrendiğimiz eylemler bu kiple anlatılır:
İstanbul’u Fatih Sultan Mehmet fethetmiştir.

* Bu kip, işin anlatıştan önce yapıldığını bildirir:
Ona kısa bir mektup yazdım.

2) Belirsiz (-miş’li) Geçmiş Zaman Kipi
Yapılışı: Fiil kök ya da gövdelerine “-mış (-miş, -muş, -müş)” ekleri getirilerek elde edilir.

Anlamı: Geçmişte yapışan, tamamlanmış eylemleri çoğu kez kesinliğe bağlamadan anlatır. Bu zaman kipinde aşağıdaki anlam özellikleri görülür:

* Bu kip, işin anlatıştan önce yapıldığını bildirir.
Güzel bir şarkı bestelemiş.

* Başkasından duyulan eylemleri anlatır.
O gün, bizi uzun süre beklemiş.

* İşin yapıldığını kavramayış, fark etmeyiş anlamı taşır.
Öyle yorgundum ki, öyleye kadar uyumuşum.

* Çok mu çalışıyorsun, ellerin nasırlaşmış.

3) Şimdiki Zaman Kipi
Yapılışı: Fiil kök veya gövdesine “(-i)yor” eki getirilerek yapılır.

Anlamı: İçinde bulunduğumuz zamanda başlayan, süren eylemi anlatır:

* Şimdiki zaman kipi işle anlatışın aynı anda yapıldığını anlatır.
Babanız uyuyor; içeri girmeyin.

* Süregelen eylemleri anlatmakta kullanılır.
Senelerden beri bu fabrikada çalışıyor.

4) Gelecek Zaman Kipi
Yapılışı: Fiil kök veya gövdesine “-acak (-ecek)” eki getirilerek yapılır.

Anlamı: İçinde bulunduğumuz zamandan sonra yapılacak eylemleri anlatır:

* Bu kip, işin anlatıştan sonra yapılacağını belirtir:
Hak bellediğin bir yolda yalızda olsan gideceksin.

* Emir ve gereklilik kipinin anlamını karşılayacak biçimde kullanılabilir:
Günü geldiğinde vatan için canını vermekten korkmayacaksın.turkeyarena.com (Günü geldiğinde vatan için canını vermekten korkma -Buyruk)

5) Geniş Zaman Kipi
Yapılışı: Fiil tabanlarına “-(ı)r, -(e)r” eki getirilerek yapılır.

Anlamı: Eylemin her zaman yapılabileceğini anlatır. Bu kiple çekimlenen eylemlere “ne zaman” sorusu yöneltildiğinde “her zaman” cevabı alınır.

Sabahları erken kalkarım.

* Bu kip alışkanlıkları anlatmaya yarar:
Her akşam kumar oynar.

* genel gerçeklerin anlatımına çok uygundur:
Çocuk sevgiyle büyür.

* Genel özelliklerin anlatımına da elverişlidir:
Atmosfer, yerden yansıyan ışınlarla ısınır.

DİLEK (İSTEME) KİPLERİ
Fiillere dilek anlamı katan kiplerdir. Bu kiplere göre çekimlenmiş fiillerde zaman kavramı yoktur.

1) Dilek - Şart (koşul) Kipi

Yapılışı: Fiil tabanlarına “-sa, -se” eki getirilerek yapılır.

Anlamı: Bu kiple çekimlenen eylemler iki ayrı anlam özelliği taşır:

* Eylemin yapılması dileğini bildirir:
İş yerine gelmese de eve gelse.

* Eylemin gerçekleşmesinin şartını bildirir:
Hammadde bulunursa üretim yapılır.

2) İstek Kipi
Yapılışı: Fiil tabanlarına “-a, -e” eki getirilerek yapılır.

Anlamı: Bir eylemin yapılmasına duyulan isteği anlatır. Bu romanı okuyalım, özetleyelim.

* Bu kipin birinci çoğul kişisi öğüt içeren dilek, kimi zamanda buyurma anlamında kullanılır:
Büyüklerimize karşı saygılı olalım.

* Bu kipin öyküleme ve söylenti biçimleri dilek - şart kipi yerine kullanılır:
Biraz daha gayret edeymiş sınavı kazanırmış.
(Biraz daha gayret etseymiş sınavı kazanırmış.)

3) Gereklilik kipi
Yapılışı: Fiil tabanlarına “-malı, -meli” eki getirilerek yapılır.

Anlamı: Eylemin yapılması, olması gerektiğini bildirir:
Onunla hemen konuşmalısınız.
Bu işi akşama bitirmeliyim.

* Cümlede gereklilik anlamı, gereklilik kipi yerine “gerek, gerekmek, icap etmek…” sözleriyle de sağlanabilir:
Yarın onu görmem gerek.(görmeliyim)
Buraya gelmesi icap ediyor.(gelmeli)
Onu aramanız lazım.(aramalısınız)

4) Emir kipi
Yapılışı: Emir kipinin kip eki yoktur. Eylem tabanlarına 1. tekil kişi dışında kişi ekleri getirilerek yapılır. İnsanlar kendi kendilerine emir veremeyecekleri için yine bu kipin 1. tekil ve 1. çoğul kişi çekimleri yoktur. turkeyarena

Anlamı: eylemin yapılmasını buyurma biçiminde anlatır:
Çocuklar bugün dışarı çıkmasın. (Olumsuz emir)
Bunları götürün. (olumlu emir)

* Buyurma kipinin 3. kişisi dilek umut, yalvarma anlamlarında da kullanılır:
Birazdan geliyorum, araba gitmesin.





RüzGaR isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Sponsored Links
Alt 14-10-2010, 07:28 PM   #2 (permalink)
Aktif Üye
 
Üyelik tarihi: Oct 2010
Mesajlar: 124
Standart

teşekkürler çok güzel anlatılmış
Berra isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 02-11-2012, 09:19 PM   #3 (permalink)
Misafir
Guest
 
Mesajlar: n/a
Standart

emir kipinde neden ek yoktur birde neden 1.tekil kişisi ve çoğul kişis, yoktur
  Alıntı ile Cevapla
Alt 02-11-2012, 11:05 PM   #4 (permalink)
Site Sahibi
 
OguzTurk - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jun 2007
Mesajlar: 2.229
Standart

İnsan kendi kendine emir veremeyeceği için 1.tekil kişisi yoktur. Aynı şekilde topluluk kendi kendine emir veremeyecekleri için 1. çoğul kişiside yoktur.

Ayrıca emir kipine ek gelmez ek geldiğinde emir olmaktan çıkıp rica minnet istek gibi anlamlara kayar.
OguzTurk isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
fiillerde kip anlami
Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar son Mesaj
Kaktüs Çiçeğinin Anlamı, Kaktüsün Anlamı Seçkin BağBahçe 0 31-08-2011 09:04 PM


Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün Zaman Ayarları WEZ +3 olarak düzenlenmiştir. Şu Anki Saat: 07:11 PM .


Powered by: vBulletin Version 3.8.8 (Türkçe)
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.6.1
Türkçeye: ot-gu tarafından çevrilmiştir.
Copyright © 2007-2013 , TurkeyArena , All Rights Reserved

Sitemiz bir forum sitesi olduğu için kullanıcılar her türlü görüşlerini önceden onay olmadan anında siteye yazabilmektedir, bu yazılardan dolayı doğabilecek her türlü sorumluluk 5651 Sayılı Kanun'un 8. Maddesine ve T.C.K' nın 125. Maddesine göre yazan kullanıcılara aittir, yine de sitemizde yasalara aykırı unsurlar bulursanız iletişim linki vasıtası ile bildirebilirsiniz, şikayetiniz incelendikten sonra en kısa sürede gerekli işlemler yapılacaktır.

Enable Top Statistics