Zambak 10.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı Sayfa 122-131 3.Ünite

Konusu 'Dil ve Anlatım 10. Sınıf' forumundadır ve BaRıŞ tarafından 1 Kasım 2011 başlatılmıştır.

  1. BaRıŞ Well-Known Member


    Arkadaşlar ZAMBAK yayınları Dil ve Anlatım ders kitabı sayfa 122-131 arası yapamayanlar için yardımcı olur umarım. Not: Lütfen eksik veya hatalı gördüğünüz yerleri yorum ekleyerek belirtiniz.

    1.Destansı (Epik) Anlatım - Fiil (Eylem)

    Sayfa 122
    Metin İnceleme
    7. Destansı anlatımda hangi edebî türlerden yararlanılabileceğini açıklayınız.
    CEVAP: Şiir, destan roman, hikâye, tiyatro, destansı anlatımın kullanıldığı türlerdir.

    8. Metinlerin ortak özellikleri nelerdir? Açıklayınız.
    CEVAP: Destansı anlatımla oluşturulmuş metinlerin ortak özellikleri:
    - Olağanüstü olaylar ve kişiler anlatılır.
    - Destan türünün yiğitçe havası vardır.
    - Yapıp etmeler yani fiiller ön plandadır.
    - Tarihi konular ve kahramanlıklar işlenir.
    - Etkileyici bir özellik taşır.
    - Sürekli hareket vardır.
    - Kelimeler mecaz ve yan anlamlarda kullanılabilirler.
    - Anlatımda abartıya yer verilebilir.
    - Sanatlı bir dil kullanılır.

    Sayfa 123
    9. Bu şiirdeki altı çizili kelimelerin ortak özelliği nedir?
    CEVAP: İş, oluş, hareket bildiren kelimeler olması.

    10. Bu kelimeleri metinden çıkardığımızda metnin anlamında bozulma olur mu?Niçin?
    CEVAP: Bozulma olur; çünkü fiiller anlamlı kelimelerdir.

    11. Bu kelimelere ne ad verildiğini ve kelimelerin metindeki işlevini belirtiniz.
    CEVAP: Bu kelimelere “fiil (eylem)” denir.

    12. “Kınalı Ali ve Oğuz Kağan Destanı” adlı metinlerde fiilleri bularak bunların kullanılma nedenlerini tartışınız. Sonuçları defterinize yazınız.
    CEVAP:
    1.Metindeki filler:

    Sohbet ediyor, soruyordu, takıldı, çağırdı, sordu, dedi, geçti, yanıtladı, yanıt verdi, kına yaktı, bilmiyorum, üstelemedi, gidebilirsin, oldu, kalmıyorlar, takılıyorlar; yapıyorlardı, kazandı, yardım istedi, istiyorum, yazamıyorum, yardım eder, geldi, söyle, yazalım dediler, söylüyor, yazıyor, denetliyorlardı, başlıyordu, öperim, merak etmeyin, devam ediyor, soruyor, bilesiniz, ilerleyemeyecektir, dalga geçtiler, bitiriyordu, durdu, ekleyeceğim, yazdırdı, gelecek, yakma, öperim, şiddetleniyordu, başlamışlardı şehit oluyorlardı, yeterli olmuyor, turkeyarena.net, azalıyordu, yerinde duramıyordu, gelmişlerdi, dua ediyordu, gittiler, istediler, direnemedi, kaldı, gidiyorlardı, dönmedi, şehit olmuştu, geldi, aldı, başladı, sergilenmektedir, yanıt veriyordu, öperim, selam ederim, devam ediyordu, sattık, gönderiyoruz, veriyoruz, sürüyorum, yorulmuyorum, merak etmeyin, düşünmeyin, bırakıyordu, yazılmıştı, diyordu, dalga geçtiler, yakma, demişsin, yaktım, söyle, dalga geçmesinler, yakarlar.
    2.Metindeki filler:

    Parladı, emdi, emmedi, istedi, başladı, büyüdü, yürüdü, oynadı, gü­der, biner, avlardı, oldu, yerdi, ezmişti, istedi, çıktı, gitti, ele geçirdi, bağladı, gitti, sabah oldu, geldi, gör­dü, almış, tuttu, bağladı, gitti, durdu, vurdu, öldürdü, kesti, aldı, gitti, gördü, yemektedir, dedi, yedi, ziyafet verdi, danıştı, geldi, yaptırdı, yediler, içtiler, buyruk verdi, oldum, olsun, yürüsün, yolladı, gönderdi, yazılmıştı, olsam, gerektir, dilerim, dost edinirim, baş eğmezse, baş eğerse, ga­zaba gelirim, çıkarır, astırır, yok ettiririm.

    1.Etkinlik
    Yansıttıkları anlam bakımından fiilleri; "atmak" kılış fiili, "koşmak" durum fiili, "sararmak" oluş fiili gibi çeşitli şekillerde sınıflandırmak mümkündür. Aşağıdaki tabloya göre bildirdikleri an­lamı göz önüne alarak metinde geçen filleri sınıflandırınız.
    CEVAP:
    FİİL

    çıktık: DURUM (Nesne almaz.)
    kapladı: KILIŞ (Nesne alır.)
    başladı: DURUM (Nesne almaz.)
    uyukluyordum: DURUM (Nesne almaz.)
    duruyor: DURUM (Nesne almaz.)
    bıraksa: KILIŞ (Nesne alır.)
    Sayfa 124
    Anlama ve Yorumlama
    2.Etkinlik
    Aşağıdaki tabloda verilen konuları, destansı anlatıma uygun olup olmaması bakımından inceleyiniz. Uygun olanları ve olmayanları nedenleriyle konuların karşılarına yazınız.
    CEVAP:
    Vatan ve bayraksevgisi: Uygundur. Çünkü kahramanlık konusudur ve yiğitçe bir söyleyişle dile getirilir.
    İlahi aşk: Uygun değildir. Çünkü lirik anlatım konusudur ve okurun duygularına seslenir.
    Sevgiliye duyulan özlem: Uygun değildir. Çünkü lirik anlatım konusudur ve okurun duygularına seslenir. turkeyarena.net
    Ayrılık acısı: Uygun değildir. Çünkü lirik anlatım konusudur ve okurun duygularına seslenir.
    Anne-baba sevgisi: Uygun değildir. Çünkü lirik anlatım konusudur ve okurun duygularına seslenir.
    Hükmetme duygusu: Uygun değildir. Çünkü lirik anlatım konusudur ve okurun duygularına seslenir.
    Bir insanın kahramanlığı: Uygundur. Çünkü kahramanlık konusudur ve yiğitçe bir söyleyişle dile getirilir.
    Savaş veya göç: Uygundur. Çünkü kahramanlık konusudur ve yiğitçe bir söyleyişle dile getirilir.
    Bağımsızlık mücadelesi: Uygundur. Çünkü kahramanlık konusudur ve yiğitçe bir söyleyişle dile getirilir.

    Sayfa 125
    3.Etkinlik
    Tabloda verilen altı çizili fiillerin kipini ve şahsını yazınız.
    CEVAP: Metin:
    Dost dost diye nicesine sarıldım
    Benim sadık yârim kara topraktır
    İş: önce
    Anlatış: sonra
    Ait olabileceği zaman: geçmiş
    Kişi: Ben
    Gözlerinden akan ne
    Ağlıyor musun anne?
    İş: aynı
    Anlatış: aynı
    Ait olabileceği zaman: şimdiki
    Kişi: sen
    Bu dekor dakika dakika değişecek
    Ben hep ağlayacağım
    İş: sonra
    Anlatış: önce
    Ait olabileceği zaman: gelecek
    Kişi: o, ben
    Bir senede dört mevsim var
    Hep birbirini kovalar
    İş: daim
    Anlatış: daim
    Ait olabileceği zaman: geniş
    Kişi: o
    Beklenen kar sonunda yağmış
    Küçük çocuk umutlanmış.
    İş: önce
    Anlatış: sonra
    Ait olabileceği zaman: geçmiş
    Kişi: o

    4.Etkinlik
    Aşağıda verilen bilgilere göre örnek cümlelerdeki boşlukları doldurunuz.
    A. Geçmiş Zaman: İş önce, anlatılış sonradır, di' li ve miş'li geçmiş zaman diye ikiye ayrılır.
    Örnek: Dışarıda kavga olmuş.
    Arkadaşım beni aradı.
    -mis eki farklı anlamlar da katar:
    Uyuyup kalmış. (farkında olmadan yapma)
    A! Bak kar yağmış. (şaşırma) turkeyarena.net
    B. Şimdiki Zaman: İş ve anlatılış aynı andadır, yor ekini alır.
    Örnek: Babam gelmiş.
    -makta, -mekte eki -yor eki ile aynı görevdedir.
    Örnek: Babam gelmekte.
    C. Gelecek Zaman: Anlatım önce, iş sonradır. Eki -acak. -ecek'tir.
    Örnek: Kitabı okuyacak.
    Odunları kıracak.
    D. Geniş Zaman: Her üç zamanı da kapsar. İş ve anlatılış daimdir. Eki -r. -ar. -er. -ir. -ir'dir.
    Örnek: Sabahlan hep koşar.

    Şahıs (Kişi): Bir fiilin bildirdiği işi, hareketi ya da oluşu yapan varlığa fiilin kişisi denir. Fiillerin kişile­ri canlı ya da cansız varlıklardan oluşabilir.
    Bu kişiler tekil ve çoğul olmak üzere altı biçimde kullanılır. Buna göre aşağıdaki tabloda bulunan boşlukları doldurunuz.
    CEVAP:

    1.tekil kişi
    I. tip şahıs eki: oku-du-m
    II. tip şahıs eki: oku-yor-um
    1.çoğul kişi
    I. tip şahıs eki: oku-du-k
    II. tip şahıs eki: oku-yor-uz
    2.tekil kişi
    I. tip şahıs eki: oku-du-n
    II. tip şahıs eki: oku-yor-sun
    2.çoğul kişi
    I. tip şahıs eki: oku-du-nuz
    II. tip şahıs eki: oku-yor-sunuz
    3.tekil kişi
    I. tip şahıs eki: oku-du
    II. tip şahıs eki: oku-yor
    3.çoğul kişi
    I. tip şahıs eki: oku-du-lar
    II. tip şahıs eki: oku-yor-lar
     



  2. BaRıŞ Well-Known Member

    Sayfa 126
    5.Etkinlik
    Tablodaki cümlelerin fiillerini bulup bunların taşıdığı anlamı fiillerin karşısına yazınız.
    CEVAP:Metin
    - Gelin haydi kardeşler .
    Tutuşalım el ele
    Anlam:İstek
    - Açsam rüzgâra yelkenimi
    Dolaşsam deniz deniz
    Anlam: Dilek
    - Bir yabancı dil bilmek isteyen, o dille fazla ilgilenmelidir.
    Anlam: Gereklilik
    - Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak;
    Anlam: Emir

    6.Etkinlik
    Kiplerin kendi anlamının dışında kullanılmasına zaman (anlam) kayması denir. turkeyarena.net Tablodaki cümlelerde kullanılan fiiller ait oldukları kiplerin anlamını taşımamaktadır. Bu bilgiden hareketle fiillerin hangi kipe ait olduklarını aşağıdaki boş bırakılan yerlere yazınız.
    CEVAP:Cümle
    - Yarın başbakan şehre geliyor.
    Ait Olduğu Kip:Şimdiki zaman
    Taşıdığı Anlam:Gelecek zaman
    - 1973'te Ankara'da doğuyor.
    Ait Olduğu Kip: Şimdiki zaman
    Taşıdığı Anlam: Geçmiş zaman
    - Her sabah spor yapıyor.
    Ait Olduğu Kip: Şimdiki zaman
    Taşıdığı Anlam: Geniş zaman
    - Atatürk 1919'da Samsun'a çıkar.
    Ait Olduğu Kip: Geniş zaman
    Taşıdığı Anlam: Geçmiş zaman
    - Şu cami Selçuklulardan kalmış olacak.
    Ait Olduğu Kip: Gelecek zaman
    Taşıdığı Anlam: Gereklilik kipi
    - Ne olur beni affet!
    Ait Olduğu Kip: Emir kipi
    Taşıdığı Anlam: İstek kipi

    Sayfa 127
    7.Etkinlik
    Yukarıdaki metinden yola çıkarak tabloyu doldurunuz.
    CEVAP:
    aldı: Öznesi belli (etken), Nesne almış (geçişli)
    gönderdi: Öznesi belli (etken), Nesne almış (geçişli)
    geldi: Öznesi belli (etken), Nesne almamış (geçişsiz)
    dediler: Öznesi belli (etken), Nesne almış (geçişli)
    sevindi: Öznesi belli (etken), Nesne almamış (geçişsiz)
    çalındı: Öznesi belli değil (edilgen), Nesne almamış (geçişsiz)
    öttürüldü: Öznesi belli değil (edilgen), Nesne almamış (geçişsiz)
    dikildi: Öznesi belli değil (edilgen), Nesne almamış (geçişsiz)
    kesildi: Öznesi belli değil (edilgen), Nesne almamış (geçişsiz)
    karşıladı: Öznesi belli (etken), Nesne almış (geçişli)
    indi: Öznesi belli (etken), Nesne almamış (geçişsiz)
    görüştü: Öznesi belli (etken), Nesne almamış (geçişsiz)
    eğlendiler: Öznesi belli (etken), Nesne almamış (geçişsiz)
    eriştiler: Öznesi belli (etken), Nesne almamış (geçişsiz)

    Verilen bu bilgiler ışığında metindeki (Antepli Şahin) fiilleri sınıflayınız.
    CEVAP:
    Fiiller.................Öznesine göre.........Nesnesine göre
    Dövüşeceğim ...........İşteş....................Geçişsiz
    Çağıracağım ............Etken....................Geçişli
    Yaşarız ....................Etken...................Geçişsiz
    Dövüşür...................İşteş....................Geçişsiz
    Dalgalanır ..............Dönüşlü..................Geçişsiz
    Düşmesin ................Etken...................Geçişsiz
    Kirlenmesin ............Dönüşlü..................Geçişsiz
    Alacaksa .................Etken....................Geçişli
    Alsın .......................Etken....................Geçişli
    Gitmez ....................Etken....................Geçişsiz
    Çıkmış .....................Etken...................Geçişsiz
    Yazacağız ...............Etken.....................Geçişli
    Çıktı .......................Etken....................Geçişsiz
    Çektim ...................Etken.....................Geçişli
    Vurdum ..................Etken.....................Geçişli
    Söylenir ..................Edilen...................Geçişsiz

    8.Etkinlik
    Edilgen ve dönüşlü fiillerde "-I" ya da "-n" eki kullanılır. Ancak edilgen fiillerde işi yapan belli değildir: turkeyarena.net dönüşlü fiillerde ise işi yapan ve işten etkilenen aynı varlıktır. Buna göre aşağıdaki tabloda verilen cümlelerin yüklemlerini inceleyiniz ve özne-yüklem ilişkisine göre çatılarını yazınız.
    CEVAP:
    1 Elbiselerimiz pırıl pırıl yıkandı: Edilgen
    2 Dün gördüğümüz mobilyalar satılmış: Edilgen
    3 Dayanılmaz artık bu ayrılık acısına: Edilgen
    4 Okulumuzda yarın kitap fuarı açılacak: Edilgen 5 İstediği elbiseyi alamayınca çok üzüldü: Dönüşlü

    9.Etkinlik
    Geçişli fiil ---> Geçişli fiil = Ettirgen fiil
    Geçişli fiiller "-t, -r, -tır (-tır,-tir,-tur,-tür,-dır,-dir,-dur,-dür)" eklerinden birini alıp geçişlilik derecesini artırarak ettirgen çatılı olurlar. Siz de aşağıdaki geçişli fiillere bu ekleri getirerek cüm*lede kullanınız.
    CEVAP:
    Geçişli fiil: Çöz-
    -t, -r, -tır: Çöz-dür-
    Cümle: Sınavda çıkan soruları öğrencilere çözdürdü.
    Geçişli fiil: Al-
    -t, -r, -tır: Al-dır-
    Cümle: Danışmadaki paketi aldırdı.
    Geçişli fiil: At-
    -t, -r, -tır: At-tır-
    Cümle: Çöpleri kovaya attırdı.
    Geçişli fiil: Sor-
    -t, -r, -tır: Sor-dur-
    Cümle: Maçın sonucunu arkadaşına sordurdu.

    Sayfa 128
    10.Etkinlik
    Geçişsiz fiil ---> Geçişli fiil= Oldurgan fiil
    Geçişsiz fiiller u-t, -r. -tır (-tır,-tir,-tur,-tür,-dır,-dir,-dur,-dür" eklerinden birini alıp geçişli hâle gelerek oldurgan çatılı olurlar. turkeyarena.net Siz de aşağıdaki geçişsiz fiillere bu ekleri getirerek cümlede kullanınız.
    CEVAP:
    Geçişsiz fiil: Uyu-
    Oldurgan fiil: Uyu-t-
    - Cümle: Bebeğini ninnilerle uyuttu.
    Geçişsiz fiil: Kaç-
    Oldurgan fiil: Kaç-ır-
    - Cümle: Otobüsü son anda kaçırdı.
    Geçişsiz fiil: Yürü-
    Oldurgan fiil: Yürü-t-
    - Cümle: Kaşla göz arasında adamın parasını yürüttü.
    Geçişsiz fiil: Ağla-
    Oldurgan fiil: Ağla-t-
    - Cümle: Bir oyuncak için kardeşini ağlattı.

    11.Etkinlik
    Bir fiilin işteş olması için en az iki varlık ile gerçekleştirilebilir bir iş olması gereklidir. Aynı zamanda işteş fiiller "-ş" ekini de alırlar.
    Aşağıdaki cümlelerde, -ş ekini almadığı hâlde işteş anlam taşıyan fiilleri bulunuz.
    CEVAP:
    İki ordu akşama kadar savaştı.
    Onunla yıllardır görüşmemiştim.
    İki güreşçi biraz sonra güreşecek.

    Benzer örnekler veriniz ve cümlede kullanılma nedenlerini açıklayınız.
    CEVAP: “Barış-” ve “yarış-” fiilleri de bu özelikleri taşır. Çünkü bu fiillerde işin birden fazla kişi tarafından “karşılıklı” yapılma anlamı vardır.

    12.Etkinlik
    Aşağıdaki fiilleri çatılarına göre dönüşlü olacak şekilde cümle içerisinde kullanınız.
    CEVAP:
    Bakın- : Çocuk, şaşkın şaşkın etrafına bakınıyor.
    Taran- : Küçük kız, aynanın karşısında saatlerce tarandı.
    Sevin- : Annem bu habere çok sevinecek.
    Üzül- : Takımımızın kupadan elenmesine çok üzüldüm.

    Bunların cümlede kullanılma nedenlerini açıklayınız.
    CEVAP: İşi yapanın yaptığı işi kendi üzerinde (kendi kendine) yaptığı anlamını bildirmek için... Yani işi yapan ile işten etkilenenin aynı varlık olduğunu belirtmek için…

    13.Etkinlik
    Aşağıdaki tabloda bulunan fiilleri çatılarına göre hem etken hem edilgen hem de dönüşlü olacak şekilde cümle içerisinde kullanınız.
    CEVAP:
    süsle-
    Etken: Okulun bahçesini süsledik.
    Edilgen: Okulumuz süslendi.
    Dönüşlü: Kardeşim aynanın karşısında süslendi.
    bak-
    Etken: Çocuk, soruların cevaplarına baktı.
    Edilgen: Soruların cevaplarına bakıldı.
    Dönüşlü: Çocuk meraklı gözlerle etrafına bakındı.

    Sayfa 129
    14.Etkinlik
    Yapım eki almamış olan (kök hâlindeki) fiiller basit fiildir; yapım eki almış olan (gövde hâlindeki) fiiller ise türemiş fiildir. Buna göre aşağıdaki fiilleri hem basit hem türemiş olarak cümle içerisinde kullanınız.
    CEVAP:
    Yaz- Basit : Soruların cevaplarını defterine yazdı.
    Türemiş : Soruların cevapları deftere yazıldı.
    Oku- Basit : Bu gece 100 sayfa kitap okudum.
    Türemiş : Az önce öğle ezanı okundu.
    Uç- Basit : Kardeşim beni görünce havalara uçtu.
    Türemiş : Kuşlar havada uçuşuyor.
    Kır- Basit : Böyle konuşmakla beni kırıyorsun.
    Türemiş : Beni aramadığın için sana kırıldım.
     
  3. BaRıŞ Well-Known Member

    Ölçme ve Değerlendirme
    A. Aşağıdaki boş bırakılan yerleri uygun sözcüklerle doldurunuz.
    - İçerisinde bir kip anlamı taşıyan fiillere basit zamanlı fiiller denir.
    - İçerisinde birden fazla kip anlamı taşıyan fiillere birleşik zamanlı fiiller denir.
    - Dilimizde bir kip kendi anlamı dışında kullanılıyorsa o fiilde anlam (zaman) kayması vardır.

    B. Aşağıdaki kavram haritasını doldurunuz.
    TÜRKÇEDE FİİL KİPLERİ
    Görülen geçmiş zaman
    Öğrenilen geçmiş zaman
    Şimdiki zaman
    Gelecek zaman
    turkeyarena.net
    Geniş zaman
    Gereklilik kipi
    İstek kipi
    Emir kipi
    Dilek-şart kipi

    C. Aşağıdaki destan ve millet isimlerini eşleştiriniz.
    Oğuz Kağan : TÜRK
    Şinto : HUN
    Şehname : İRAN
    Manas : KIRGIZ
    İgor : RUS
    Nibelungen : ALMAN
    Roland'ın Şarkısı : FRANSIZ
    Kalevala : FİN
    Ramayana : HİNT
    Odisseia : YUNAN

    Sayfa 130
    Ç) TÜRK DESTANLARI
    Türeyiş Destanı
    Göç Destanı
    Oğuz Kağan Destanı
    Ergenekon Destanı
    Battal Gazi Destanı

    D. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.
    1. Aşağıdakilerin hangisinde coşkulu anlatım esas alınır?
    A) Masal B) Destan C) Öykü D)Tiyatro E) Roman

    2. Aşağıdakilerden hangisi destan konusu olamaz?
    A)Büyük felaketler
    B)Milletlerin göçü
    C)Uzun savaşlar
    D)Ölümsüz aşklar
    E) Kahramanların yiğitliği

    3. Aşağıdakilerden hangisi yapay bir destan­dır?
    A)Manas B)Ergenekon C)Oğuz Kağan D)Çanakkale E)Türeyiş

    4. I. Ellerini yüzümde gezdir, sil alnımdan yor­gunluğu
    II.Gözlerimin altından yaşamak korkusunu al. turkeyarena.net
    III.Düşüncende yaşamak isterim senin, bir gün en yalnız saatinde
    IV.Bu nağmeler dalga dalga yutuyor bizi bir sessizliğin aynasından
    V Gün bitmeden başladı içimizde yarınsız insanların gecesi
    Numaralandırılmış dizelerden dizelerden hangilerinde türemiş bir fiil vardır?
    A) I. veII. B) II. ve IV. C) I. ve V. D) II. ve V.E) III. ve V.

    5. Aşağıdakilerden hangisi doğal bir destan değildir?
    A)Şehname
    B)Nibelungen
    C)Göç
    D) Şinto
    E) Kaybolmuş Cennet

    6. Aşağıdakilerin hangisi destansı bir anlatı­ma sahip değildir?
    A) Dede Korkut Hikâyeleri
    B) Millî marşlar
    C) Varsağı
    D) Kahramanlık şiirleri
    E)Koşma

    7. Nesne alabilen fiiller geçişli, alamayan fiiller ise geçişizdir.
    Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisi­nin yüklemi geçişsizdir?
    A)Okulun bahçesine çam fidanları dikecekler.
    B)Kardeşim okumayı yazmayı henüz söke­medi.
    C)Ben de senin gibi sabahları erken kalkma­yı seviyorum.
    D)Gökyüzünde kuşlar özgürlüğe uçuyor.
    E) Sevgiyle çapan gönüller insanları mutlu eder.

    Sayfa 131
    8. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?
    A)Eriyen parmaklarımda mumyalanıyor ay­dınlık.
    B)Sesler çınlıyor alnımda hafıza gibi dağınık.
    C)Duvarda senin çocukluk resmin asılıydı.
    D)Gülüyor ta uzaklardan, sabahın boş ayna­sına.
    E) Keskinleşiyor bakışı, bir çocuğun gölgelikte.

    9. Geçişsiz iken "-t, -r, -tır" eklerinden birinin ge­tirilmesiyle geçişli yapılan fiillere oldurgan fiil denir.
    Aşağıdaki dizelerin hangisinde buna örnek bir kullanım vardır?
    A)Yedi tepe üstünde zaman bir gergef işler
    B)Duygular buğu buğu akar içimize
    C)Ruhumu eritip de kalıpta dondurmuşlar
    D)Şiir bir gözyaşıdır isteyenin gözlerinde
    E) Yağmur ol, dol gönlüme kelimeler, heceler

    10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, dönüşlü çatılı bir eylemdir?
    A)Esir kuşlar gibi bir oraya bir buraya sıçrı­yorum bazen.
    B)Gece geç saatlerde evine dönmesine rağ­men işinden bıkmıyordu.
    C)Yıllar önce görüştüğü arkadaşlarıyla karşı­laşınca heyecandan dili tutuldu.
    D)Her şeye rağmen okumayı uyumaya ter­cih ederim ben.
    E) Gölgesinden korkan biri için bu iş çok ağır olmaz mı?

    11. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde türemiş bir fiil vardır?
    A)Günbatımı kızıllaşır ötelerin ufku.
    B)Hep yağmuru görürdüm düşümde.
    C)Vaktinde gelir mi bulutların mektubu?
    D)Bugün üzgün gördüm kınalı kekliği.
    E) Yumdu gökyüzü mavi gözlerini.

    12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yükleminde zaman anlamı yoktur?
    A)Derin, siyah gözlerine uzun uzun baka­cağım bir gün.
    B)Uzun kış gecelerinde komşularla laflıyoruz.
    C)Burada herkes, her şey ilk günkü gibi taze duruyor.
    D)Sen gel de dedikleri kendin uygula önce.
    E)Konu dışındaki konuşmalar hep boş şey­lerle geçmiş.

    13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, işteş çatılı bir eylem değildir?
    A)Deniz ile ırmak, tam bu noktada yeniden buluştu.
    B)Mısır tarlasında, güneşin altında akşama kadar piştiler.
    C)En son bundan birkaç yıl önce mektuplaştılar.
    D)Diploma töreninde anne ile oğul birbiriyle kucaklaştı.
    E) Leylekler sonbaharla birlikte güneye doğru uçuştular.
     

Sayfayı Paylaş