Zaman Ekleri ve Dilek Kipleri Nelerdir?

Konusu 'Türkçe-Edebiyat' forumundadır ve RüzGaR tarafından 20 Ocak 2011 başlatılmıştır.

  1. RüzGaR Super Moderator


    Zaman Ekleri ve Dilek Kipleri Nelerdir?
    Haber Kipleri: İş, oluş ve hareketleri bir zamana bağlayarak bildiren kipler haber kipleridir.

    - Di’ li (belirli , görülen) geçiş zaman: Bu kip, eylem tabanlarına -di eki getirilerek yapılır. İşin, oluşun, sözden önce greçekleştiğini ve kesin olduğunu bildirir.
    Kitabını al-dı-m
    Tatile git-tik

    - Miş’ li ( belirsiz) geçmiş zaman: Bu kip eylem tabanlarına -miş eki getirilerek yapılır. Eylemin geçmişte olduğunu bildirir. Ancak, eylemi anlatan kişi eylemi görmemiş; duymuş ya da sonradan farketmiştir. Olanın kesinliğinden emin değildir.

    Koltukta uyu-muş-sun
    Aydın, balık tut-muş

    - Şimdiki zaman: Eylem tabanlarına -(i)yor eki getirilerek yapılır. İşle anlatış birliktedir.

    Dersine çalışı-yor
    Beni görmü-yor

    - Gelecek zaman: Eylem tabanlarına -ecek (-acak) eki getirilerek yapılır. Eylemin, sözden sonra yapılacağını anlatır.

    Bir ay sonra Antalya’ ya gideceğiz

    - Geniş zaman: Eylem tabanlarına -(i)r eki getirilerek oluşturulur. Eylemin her zaman yapılabileceğini anlatır.

    Her gece kitap okur.
    Babam beni bekler.

    Dilek Kipleri
    -İstek bildiren kiplerdir.
    -Bir zaman kavramı taşımazlar.

    4 çeşidir vardır:

    1- İstek kipi: Eylem tabanına -e (-a) getirilerek yapılır. İşin, hareketin olması isteğini belirtir.

    2- Dilek Şart kipi: Eylem tabanına -se (-sa) eki getirilerek yapılır. Hem dilek hem de şart bildirir.

    3- Gereklilik kipi: Eylem tabanına – meli (-malı) eki getirilerek yapılır. Eylemin mutlaka olması, yapılması gerektiğini anlatır.

    4- Emir (buyrum) kipi: Kip eki yoktur. Emir anlamıyla eylemleri bildirir.

    Zamanekleri
    1)Zaman ekleri (Bildirme Kipleri): Fiillerde hareketin yapıldığı zamanı bildirir.
    Örnek: gel-miş (Duyulan geçmiş zaman)
    oku-du (görülen geçmiş zaman)
    gid-i-yor (Şimdi geçmiş zaman )
    yat-acak (Gelecek geçmiş zaman)
    Şimdi gelir (Geniş geçmiş zaman)
     



Sayfayı Paylaş