Yozgat Örf ve Adetleri Nelerdir

Konusu 'İç Anadolu Bölgesi' forumundadır ve hakan788 tarafından 7 Nisan 2014 başlatılmıştır.

  1. hakan788 Well-Known Member


    Yozgat Yöresine Ait Örf ve Adetler

    Kız Arama ve Kız Beğenme:
    Evlilik görücü usulü veya gençlerin karşılıklı anlaşması şeklinde olur. Kız ve erkeğin rıza ön koşuldur. Akraba evlilikleri az olmakla birlikte vardır. Görücü usulünde, bazen oğlan tarafı bazen mahalle mahalle, bazen köy köy kız arar. Kız tarafı durumu anlar ve ona göre davranır. Kız bakmaya gidnler, evin temizliğine, kızın davranışlarına dikkat ederler. Kızın geçeceği yere bir eşya bırakırlar ve kaldırıp kaldırmayacağına bakarlar. Kız beğenilirse "Biz bir daha geleceğiz" derler.

    Gelin Alma ve Gelin Çıkarma:
    Düğünler köylerde güzün, illerde yazın yapılır. Evlenmedik bir kız veya erkekten su isteyen büyüklerin söylediği gibi "Su gibi ömrün uzun olsun, düğünün güzün olsun" deyimi mevcuttur. Düğünler perşembe veya cuma günü başlayıp, pazar günü biter. Gelin evden çıkarılırken kırmızı bir kuşak beline bağlanır. Kuşağı kızın erkek kardeşi yoksa babası veya dayısı bağlar. Buna kuşak bağlama denir. Gelin, kız evinden baş yenge tarafından anne veya babadan teslim alınıp arabaya bindirilir. Gelinlik, pazar günü sabah oğlan ve kız tarafının genç kızlarınca giydirilir. Gelinlik giydirilirken, gelin kuvvetli olsun diye bakır bir tepsiye oturtulur. Gelinlik ve duvak kızın başının etrafında 3 defa döndürülerek ve dua okunarak giydirilir. Gelinlik giydirildikten sonra sağdıç, gelini ve kız tarafının genç kızlarını kuaföre götürür.

    Çeyiz Asma:
    Düğünden 15 gün önce çeyizler kız evinde sergilenir. Bir hafta kadar çeyiz komşular, akrabalar, oğlan tarafınca görülür. Buna çeyiz asma denir. Gelin çeyizi oğlan tarafına gönderildiğinde çeyiz arabasının etrafında gelinin bir akrabası bir kadınla, gelin çeyiz arabasının etrafını 3 defa dolaşır ve elindeki aynaya "Ayna sen güzelsin, benim bahtım senden güzeldir." der.

    Çeyiz Yazma:
    Gelin çıkarılacağı zaman veya 1 gün önce kız ve erkek tarafının erkakleri düğün odasında toplanır. Kız için hazırlanmış çeyiz eşyasının listesi tek tek çıkarılarak günün fiyatları üzerinden değerlendirme yapılır ve her eşyanın fiyatı yazılır. Çeyiz listesi 2 nüsha hazırlanır. Kız tarafından baba, oğlan tarafından damak imzalar ve mahalle muhtarı tarafından onaylanarak 1 nüsha kız tarafına 1 nüsha damada verilir. Çeyiz arabaya konacağı zaman kız tarafından birisi çeyiz sandığının üzerine "Sandığın anahtarı kayboldu" veya "Sandık açılmıyor" diye oturur ve oğlan tarafından bahşiş alır.

    Gelin ve Damat Hamamı:
    Gelin genellikle il ve ilçe merkezlerinde erkek ve kız tarafının genç kızlarında kadınlar hammına götürülür. Hamamda çeşitli yiyecekler yenir, tef çalınır, oyunlar oynanır. Damat hamamı ise, gelin getirildikten bir müddet sonra arkadaşları tarafından erkekler hammına götürülür. Masrafları sağdıç karşılar, yemekler yenir, oyunlar oynanır. Sağdıç, elinden geldiği kadar damadı arkadaşlarının şakalarından korumaya çalışır. Ayrıca damadın kız tarafından kaçırılmaması için tedbirler alınır. Şayet damat kaçırılacak olursa cezasını para ve hediye karşılığı sağdıç ödemektedir.

    Düğünlerde Bayrak:
    Düğün perşembe günleri bayrak kaldırma ile başlar. Uzunca bir direğe "T" şeklinde bir ağaç takılır. Bu ağacın bir ucuna kırmızı bir ucuna yeşil ipek bez bağlanır. Bezlerin üst kısmına elma ve soğan takılır. Yeşil bez damadı, al bez gelini temsil eder. Buna düğün bayrağı denir. Önce davul-zurna çalmaya başlar ve gençler halay çekerler. Daha sonra imam ve yetişkinler dua ederek oğlan evine her yerden görünecek şekilde bayrağı dikerler. Buna bayrak kaldırma denir. Dikilen bayrağın ucundaki elme veya soğanlar çocuklar ve gençler tarafından taşla düşürülür. Gelin oğlan evine girince de dikilen bayrak yıkılır. Bayrağı yıkan kişi kırmızı ve yeşil bezleri alır ve bunları damada verince karşılığında para yada hediye alır. Bazı yerlerde düğün yapılan eve Türk bayrağı çekilir.

    Gelin Oğlan Evinde:
    Gelin bindirildiği araba ile mezarlık, cami veya türbe etrafında dolaştırılarak oğlan evine getirirlir. Gelin hemen arabadan indirilmez. Kaynana, kayınbaba ve akrabalar tarafından geline çeşitli hediyeler verilir. Gelin eve gireceği zaman kaynana dış kapının koluna kolunu dayayarak gelini kolunun altından geçirir. Bu hareket gelin kaynananın sözünü tutsun diye yapılır. Daha sonra evin bahçesinde gelinin geçeceği yerde geline çanak kırdırılır. Bu da gelinin kötü huylarının kırılması için yapılır. Gelin kapının iç tarafına yağ sürer, yağ gibi aksın diye. Ayrıca gelin geldiği yuvaya çivi gibi bağlansın diye kapıya çivi çakılır. Genellikle evin bahçesinde geline ve damada nazar değmesin diye üzerlik tohumu tüttürülür.turkeyarena Bazı yerlerde kurban kesilir. Gelin kurban kanının üzerinden atlar ve hem gelin hem damadın alnına kurban kanı sürülür. O sırada güveyi tarafından çerez ve bozuk para serpilir.

    Gelin eve girerken kucağına oğlan çocuğu verilir. Bazı yerlerde kaynana gelinin eline süpürge verir. Gelin evi süpürgeyi yere değdirmeden süpürür. Böylece evdeki nazarlar ve kötü bakışlar temizlenmiş olur. Yine kaynana kendi eli ile işlediği baş örtüsünü gelinin başına örter. Gelin ve damada çocukları çok olsun diye yağda yumurta yedirilir.

    Güveyi Verme:
    Yatsı namazı kılındıktan sonra köyün imamı tarafından damadın yakınları ile birlikte dualarla gerdeğe verilir. Dua bittikten sonra damat babasının ve oradaki büyüklerinin ellerini öper. Gençler damadı yumruklarlar. Bu yumruklamadan sağdıç damadı korumaya çalışır.

    YÖRESEL YEMEKLER:
    Yöre beslenmesi, büyük ölçüde buğday ürünlerine, unlu yiyeceklere dayanmaktadır. Bulgur, yarma ve düğürcük hemen her tür yemekte ve çorbada kullanılmaktadır. Yarma,bulgur ve diğer kışlık yiyecekler genellikle yazdan hazırlanır. Bunların başında "Gırmızı Pevleri" denen domates salçası,"Go pahla" denen kurutulmuş taze fasulye,"Çalma, Pekmez, ekşi" turşular, meyve ve "madımak" denen madımak kurusu, "Kıyma, sızgıt, pastırma" türü et hazırlıkları gelir. Makarna, erişte de ev yiyeceklerindendir. "Ağ kabak" (Su kabağı) tan çorba pişirilir ve kış için kurutulur. "Şalak" denen kelek turşusu yörenin özgün turşu türlerindendir. Özel günlerde "arabaşı" en çok rastlanan yemektir. Ayrıca; İlimize özgü en ünlü yemeklerinden biriside Testi Kebabıdır.

    YÖRESEL GİYİM:
    Başkente yakınlığı, Yozgat giyim - kuşamı da büyük ölçüde etkilemiştir. Dokuma ve evde dikilen giysilere dayanan geleneksel giyim-kuşamın yerini hazır giyim almıştır. Geleneksel kadın giyiminde üçetek en yaygın entaridir, altına don yada büzmeli şalvar giyilir. "Delme yelek" veya "Salta" ve bunun uzun kollusu "libade" özellikle genç kızlarda yaygındır. Başa, pullu veya kudazı, fes, tepelik üstüne düz ve açık renkli yazma bağlanır. Varlıklı kesim, özel günlerde bele gümüş kemer bağlar,ayağa yün çorap, lapçın kundura veya çarık giyilir. Dışarlak olarak kullanılan çarşaf daha sonra mantoya dönüşmüştür. Geleneksel erkek giyiminde; yakasız mintan, geniş kollu hırka veya kolsuz salta ve yelek üst giysileri arasındadır.turkeyarena Çeketi andıran bol dikimli aba ve zıpka geleneksel erkek giyiminin özgün öğelerindendir. Başa kudazı,fes veya eğri dolanmış kefiye giyilir. Yün çorap lapçın, kundura, çarık giyimi bütünleyen öğelerdir.

    HALK OYUNLARI VE FOLKLOR:
    Yozgat mahalli halk oyunları açısından zengin bir potansiyele sahiptir. Orta Anadolu'nun en zengin folklor merkezi olan İlimizde; 15 ayrı kadın oyunu, 50'ye yakın türkü, 10'a yakın erkek oyunu ve bir çok oyun havası vardır. Milli oyunlarda kadın kıyafeti; 3 etek ve pullu festir. Kadın oyunları davul-zurna, cümbüş, darbuka, keman ve saz eşliğinde oynanır. En çok oynanan kadın oyunları; burçak tarlası, kunduralım, nalinim, feyli turnam, darine-dariney, vıy vıy ve madımaktır. Erkek oyunlarında kıyafet; derme yelek, renkli gömlek, püsküllü fes ve şalvardır. Erkek oyunlarından en çok oynananları; Yozgat ağırlaması, Bopbili, Tekayak, Üçayak, cemo, yerli gelin, çekirge, aynalı ve kamalı'dır. Bunların yanı sıra, kaşık oyunları, çiftetelli, asmalarda Üzüm, loli, keçeci baba, vıy vıy, karanfilli, gelin, dünür gibi oyunlar da sergilenir.
     



Sayfayı Paylaş