Van'ın Halk Oyunları

Konusu 'Doğu Anadolu Bölgesi' forumundadır ve hakan788 tarafından 31 Ekim 2012 başlatılmıştır.

  1. hakan788 Well-Known Member


    Van'ın Halk Oyunları
    Van Halk Oyunları bakımından en zengin yörelerden biridir. Çeşitli kültürlerin etkisi ve çok yönlü insanları ile yöre konuları ile çok özellik teşkil etmektedir. Yörenin oyunları kuzey ve güneyde ayrı ayrı karekter gösterebilmektedir. Örneğin kuzey tarafı Erzurum ve Ağrı’dan esinlenmiş olacak ki burda bazen bar oyunlarına rastlanmaktadır. Güneyde ise daha çok Hakkâri, Siirt, Bitlis gibi illerle benzerlik gösterir.

    Ve bu yörelerde oyunlar HALAY- GÜVENK- GOVENT adlarını alırlar. Doğumdan ölüme kadar Halk Oyunları ile iç içe olan yöre insanı yaratıcılığınada buna katarak çok güzel ürünler elde etmişlerdir. Oyunlarda genellikle bir nedensellik ilkesi aranmış ve ortaya bu ilişki ile örnekler sunulmuştur. Bu bazen bir hayvan taklidi, bazen insan taklidi, bazen gök, bazen toprak, bazen tabiat vs. olmuştur. Tabi kaynağın asıl yeri insan aklı ve çabası olmuştur.

    Vandaki folklor zenginliği içindeki Halk Oyunları, geçmişteki çevre ülkeleri kültürü, çevre illerdeki kültür ve yöresel kültürle bütünleşmiş ortaya güzel ürünler vermiştir. Hele çok medeniyet geçirmiş olan bir il olan Van’ın Osmanlılardan-Araplara, Iran-Irak-Suriye den,Ermenilere kadar büyük bir topluluğa hizmet vermiş bir il oluşu tüm bunların kalışları, yerleşmeleri, geçişleri bu yöreye çeşitli kültürlerle birlikte geniş folklorik kaynaklarda bırakmışlardır.

    Van’da oynanan oyunlar Kızlı-Erkekli olduğu gibi yalnız erkek ve yalnız kız oyunlarıda vardır. Kızlı erkekli oyunlarda el ele tutulduğu zaman akrabalık ilişkileri aranır. Govent tutulacağı zaman ekip başında oynacak kişi ya çok tecrübeli, ya çok büyük yada çok iyi oyuncu olması gerekir. Çünkü ekip başında oynayacak insana meziyet lazımdır.

    Ekip başında oynayan kişiye GÜVENK BAŞI, veya GOVENT BAŞI denir. Ekip sonunda oynayacak kişide yine iyi oyuncu olmalıdır. Bunada POÇİK denir.
    Ekip başı ve sonunda oynayan Govent başı ve Poçik’in ellerinde mendil olur ve bu mendil sallandığı zaman göbek altına veya belin arkasına gitmemelidir. Buda bir saygınlık ifadesidir.

    Oyun esnasında oyunculara ŞABAŞ verilir ve bu parada davulcuya gider, davul-zurnacılar genellikle yörede MITRIP veya MUTRIP diye bilinen yerli kişilerdir. Eğlence ve düğünler Davul-Zurna yegane çalgıdır. Ancak zamanla bunlara ZİLLİ DEF, DABRUKA, MEY, KAVAL’da eklenmiştir. Günümüzde ise yöre oyuncularına diğer müzik aletleride katılmaya başlanmıştır. Van Halk Oyunlarına ait söylenecek çok şey vardır ancak kısaca söylenmesi gereken şeyler bunlardır.

    Yörede bilinen ve oynanan 105 oyunun mevcudiyetinden bahsedilir. Bunlardan halen günümüzde oynananlar ise şunlardır…
    Altın yüzük hoş bilezik
    Bizim eller
    Bablekan
    Baran
    Dokuzlu
    Devzer
    Dello
    Dingo
    Edremit
    Edle
    Ezirgane(Bezirgan) Palanço(palango,palyoça)
    Findo
    Gazgaz
    Ğırğır(halay,şirvan)
    Güngülü
    Gaşang
    Sarhoş barı
    Lorke Süleymane
    Mirobori
    Gülizar
    Şer’ane
    Mendo
    Gule
    Sore(Sübeyna)
    Meyroke
    Havasör
    Serevan
    Meymoke
    Hımhımme
    Temirağa
    Nare
    Teşruke
    Toycular
    Nure
    Laçin Larılle Hocan
    Koççeri
    Tozeneke
    Neri
    Peyda
    Kirsi
    Kirsane
    Üç ayak
    Pappuri(Nagidi)
    Nanayı
    Kaş
    Kelekvan
    Şevko
    Lizan
    Romane
    Kazızka
    Süngülü
    Sincane
     



Sayfayı Paylaş