Türkiye’de Endüstri

Konusu 'Coğrafya' forumundadır ve RüzGaR tarafından 12 Mayıs 2010 başlatılmıştır.

  1. RüzGaR Super Moderator


    Türkiye’de Endüstri
    Türkiye’de Endüstriyi Etkileyen Etmenler

    Sermaye: Endüstrinin kurulabilmesi için en gerekli koşullardan biridir. Osmanlılar döneminde kapitülasyonların etkisi, cumhuriyetin ilk yıllarında ise birikmiş sermayenin yetersizliği nedeniyle endüstrinin gelişmesi gecikmiştir. Günümüzde bir çok endüstri dalında devlet desteği alınmaktadır.

    Hammadde: Türkiye’de endüstrinin kurulması için gerekli koşullar içinde en elverişli olanıdır. Ülkemiz tarımsal ve madensel hammadde bakımından oldukça zengin bir ülkedir. Gelişmiş ülkelerde hammadde dış alımı artarken, dış satım azalmaktadır.

    Enerji: Fabrikalardaki makinelerin çalışması için enerjiye gereksinim vardır. Endüstrinin geliştiği ülkelerde ve bölgelerde enerji tüketimi de fazladır. Örneğin Marmara, endüstrileşmeye bağlı olarak enerji tüketiminin en fazla olduğu bölgedir.

    İşgücü: Endüstri alanında çalışacak insan gücü, özelikle nitelikli (kalifiye) işgücü büyük önem taşımaktadır. Türkiye işgücü bakımından elverişli durumdadır ancak nitelikli işgücünün az olması önemli bir sorundur. Endüstrileşme yeterli olmadığından 1960-1970 yılları arasında birçok Avrupa ülkesine işçi göndermiştir.

    Ulaşım: Endüstrinin kurulabilesi için en gerekli koşullardan biridir. Osmanlılar döneminde kapitülasyonların etkisi, cumhuriyetin ilk yıllarında ise birikmiş sermayenin yetersizliği nedeniyle endüstrinin gelişmesi gecikmiştir. Günümüzde bir çok endüstri alanında devlet desteği alınmaktadır.

    Uyarı: Marmara Bölgesi’nde endüstrinin gelişmesinde ulaşım kolaylığı, sermaye birikiminin fazlalığı, etkili olmuştur.

    Pazarlama: Endüstri ürünlerinin yurt içinde ya da dışında pazarlanması gerekir. Bir malın Pazar bulabilmesindeki en önemli etken ürünün kalitesidir. Eğer ürün aranan nitelikte ise alıcı ülkeye olan uzaklık pazarlamada en az etkildir.

    Türkiye’deki Başlıca Endüstri Kolları

    Besin Endüstrisi
    Şeker: Türkiye’de 1926’dan sonra gelişme gösteren bir endüstri dalıdır. Türkiye’nin hemen her bölgesinde şekerpancarı tarımı yapıldığından fabrika sayısı fazladır.

    Çay: Çay filizlerinin hemen işlenmesi gerektiğinden Rize başta olmak üzere Doğu Karadeniz’de çay endüstrisi gelişmiştir.

    Et ve Süt Ürünleri: Hayvancılığın yaygın olduğu yerlerde et ve süte dayalı endüstri gelişmiştir.

    Konserve: Türkiye’de her an taze sebze ve meyve bulunduğundan konservecilik çok yaygın değildir. Güney Marmara’daki kentler başta olmak üzere büyük kentlerin çevresinde konserve endüstrisi gelişmiştir.

    Bitkisel Yağ: Yağ bitkilerinin bol yetiştiği bölgelerde bitkisel yağ endüstrisi gelişmiştir. Ege, Marmara ve Akdeniz bitkisel yağ üretiminde başta gelmektedir.

    Alkollü İçki: Türkiye’de hem iç hem de dış pazarlara yönelik alkollü içki üretilmektedir. İçki üretiminde en önemli hammadde üzümdür.

    Tütün: Ekimi devletin denetimindedir. Bu nedenle hammadde olarak Tekel bünyesindeki fabrikalarda işlenir.

    Yem: Besi ve ahır hayvancılığı açısından önem taşır. Hayvancılığın, özellikle ahır hayvancılığının yaygın olduğu yerlerde yem endüstrisi gelişmektedir.

    Dokuma, Deri ve Giyim Endüstrisi
    Pamuklu, Yünlü ve İpekli Dokuma: Türkiye’de son 30 – 40 yıl içinde dokuma endüstrisi büyük gelişme göstermiştir. Ege, Marmara ve Akdeniz bölgeleri pamuklu dokumanın geliştiği önemli merkezlerdir.

    Uyarı: Bursa ve İstanbul pamuklu, yünlü ve ipekli dokumanın birlikte geliştiği merkezlerdir.

    Halı ve Kilim Dokumacılığı: Küçükbaş hayvancılığın yaygın olduğu yerlerde gelişme göstermiştir. Yurtdışına da pazarlanan halı ve kilimlerin ekonomiye katkısı fazladır.

    Deri ve Giyim: Deri ve kösele işleme endüstrisi ile giyim (konfeksiyon) endüstrisinin en fazla işlediği yer İstanbul ve çevresidir. Yurtdışına pazarlanan bu ürünlerin ekonomiye katkısı fazladır.

    Kimya Endüstrisi
    Petro-Kimya: Bu endüstri dalının geç gelişme göstermesinin nedeni hammadde yetersizliğidir. Petrol rafinerileri yanında yer alan petro-kimya tesislerinin devreye girmesi plastik, lastik ve sentetik eşya üretimini artırmıştır.

    Gübre: Bir tarım ülkesi olan Türkiye için yapay gübre büyük önem taşımaktadır. Çeşitli yerlerde kurulan gübre fabrikaları dışarıdan gübre alımını azaltmıştır.

    İlaç ve Boya: Bu endüstri dalı İstanbul ve çevresinde gelişme göstermiştir. Bu fabrikalarda dış patentli ilaç üretimi yapılmaktadır.

    Maden Endüstrisi
    Demir-Çelik: Maden endüstrisinin en önemli dalıdır. Karabük ve Ereğli demir-çelik fabrikalarının kurulması taşkömürünün varlığına, İskenderun demir-çelik fabrikasının kurulması ise ulaşım kolaylığına bağlıdır.

    Bakır: Bakır tesisleri hammaddenin bol olduğu yerlerde kurulmuştur.

    Alüminyum: Alüminyum üretim tesisleri Seydişehir’de hammaddeye yakınlık nedeniyle kurulmuştur.

    Krom: Doğu Anadolu’nun kromları Elazığ’da, Fethiye-Köyceğiz kromları ise Antalya’da işlenmektedir.

    Boraks: İç Anadolu, Ege ve Marmara’dan çıkarılan bor mineralleri Bandırma’daki boraks fabrikasında işlenmektedir.

    Orman Ürünleri Endüstrisi
    Bu endüstri dalı orman bakımından zengin olan yerlerde gelişme göstermiştir. Karadeniz Bölgesi ilk sırada yer alır. Bu endüstrinin en önemli kolu kağıt ve selüloz endüstrisidir.

    Madeni Eşya ve Makine Endüstrisi
    Türkiye’de makine yapan tesislerin büyük bölümü Marmara Bölgesi’nde bulunur. Otomobil, tersane, beyaz eşya ile demiryolu malzemesi üreten fabrikalar bu endüstri dalı içinde yer alır.

    Taş ve Toprağa Dayalı Endüstri
    Bu endüstri kolunu inşaat sektöründe kullanılan tuğla, kiremit gibi temel malzemeler ile cam endüstrisi oluşturur. Bu endüstrinin hammaddeleri bakımından son derece zengin olan ülkemizde çimento üretimi önemli bir yere gelmiştir. Çimento, Orta Doğu ülkelerine sattığımız önemli bir üründür. Cam üretimi ise son yıllarda büyük gelişme göstermiştir.

    Türkiye’de Endüstri Kollarının Dağılışı
    Türkiye’de çok çeşitli alanlarda endüstri kuruluşu bulunur. Endüstrinin en çok geliştiği bölgemiz Marmara’dır. İkinci sırada Ege Bölgesi yer alır.

    Endüstri kuruluşlarının dağılışında yer şekilleri ve ulaşım olanakları daha etkili olmuştur. Doğu ve Güneydoğu Anadolu endüstrileşme bakımından en geri kalmış bölgelerimizdir. Bazı yörelerimizde endüstrinin gelişmesinde hammadde kaynakları, bazılarında ise enerji kaynağı etkili olmuştur. Zonguldak, Ergani, Murgul ve Seydişehir gibi merkezlerde endüstrinin gelişmesi maden yataklarına bağlıdır.turkeyarena.com

    Kısa Bilgi
    1. Dokuma ve giyim endüstrisi:
    a) Pamuk ipliği ve dokuma: Nazilli, Manisa, Denizli, Mersin, Tarsus, Adana, Antalya, Hatay ve Kahramanmaraş.
    b) Yün ipliği ve yün kumaş: Hereke.
    c) Suni ipek ve kumaş: İstanbul ve Bursa
    d) Tabi ipek ve kumaş: İstanbul, Gemlik ve Bursa.
    e) Hazır giyim: İstanbul.
    f) Halı, kilim, battaniye: Isparta, Ladik, Kayseri, Sivas ve Uşak.

    2. Besin endüstrisi:
    a) Şeker: Şeker fabrikaları iç kesimlerde kurulmuştur.
    b) Çay: Trabzon-Rize arasında elliye yakın çay fabrikası vardır.
    c) Süt: İki bin beş yüz civarında süt fabrikası vardır.Ör: İzmir, Edirne, Erzurum, Erzincan, Kars.
    d) Un: Trakya ve iç bölgelerde bulunmaktadır.
    e) Konserve: Marmara, Ege ve Akdeniz’de bulunmaktadır.
    f) Zeytin yağı: Ege ve Güney Marmara’da bulunmaktadır.Dünyada beşinci sıradayız.
    g) Ayçiçek yağı: Trakya, İç Anadolu, Güney Doğu Anadolu ve Ege’de bulunmaktadır.

    3. Maden endüstrisi:
    a) Demir-Çelik: Karabük, Ereğli, İskenderun, Sivas.
    b) Alüminyum: Seydişehir.turkeyarena.com
    c) Kurşun ve çinko: Elazığ (Keban) ve Kayseri.
    d) Bakır: Murgul, Samsun ve Malatya.

    4. Otomotiv endüstrisi:
    1955’te traktör montajı ile başlamış olup, şu an %90 yerli üretime geçmiştir.
    Otomobil fab: İstanbul, Bursa, İzmir, İzmit ve Adana.
    Kamyon fab: İstanbul, İzmir, Konya ve Adana. Ayrıca Eskişehir’de lokomotif ve vagon fabrikası, Ankara’da uçak fabrikası, İstanbul (Haliç, Hasköy, Pendik), Gölcük ve İzmir (Alabay)’da tersaneler bulunmaktadır.

    5. Kimya endüstrisi:
    a) İlaç: İstanbul, İzmir ve Ankara.
    b) Petro-Kimya: Başlıca rafineriler; Kırıkkale, Mersin (Ataş), İzmir (Aliağa), İzmit (İpraş) ve Batman’dır.
    c) Boya: İstanbul ve İzmir.
    d) Lastik: İzmit, Adapazarı ve Kırşehir.

    6. Çimento, seramik ve cam sanayi: İnşaat sektörü için çok önemlidir.
    a) Çimento: İstanbul, İzmir, İzmit, Ankara, Adana, Mersin, Yozgat, Adıyaman ve Eskişehir.
    b) Seramik: Kütahya, Çanakkale, Bilecik, İstanbul ve İzmit.
    c) Cam: İstanbul (Paşabahçe), Mersin, Kırklareli ve Sivas.
     



  2. Funda3418 Well-Known Member

    konu açık ve net güzel anlatılmış çok teşekkürler
     

Sayfayı Paylaş