Toriçelli Deneyi

Konusu 'Kimya' forumundadır ve RüzGaR tarafından 4 Aralık 2009 başlatılmıştır.

  1. RüzGaR Super Moderator


    Toriçelli Deneyi
    Yaklaşık bir metre uzunluğun da olan bir ucu kapalı cam boru alınarak ağzına kadar cıva dolduruluyor. Borunun açık kısmı el ile kapatılıp cıva çanağına daldırıldıktan sonra el çekildiğinde, cıvanın biraz çanağa boşalıp sonra sabit kaldığı görülüyor. Bu durumda borudaki cıva yüksekliği 76 cm oluyor.

    Borunun ağzı açık olduğu halde cıvanın tamamının çanağa boşalmamasının nedeni, cıva basıncının açık hava basıncı tarafından dengelenmesidir.

    Aynı deney farklı genişlikteki borularla yapıldığında cıva düzeyleri arasındaki farkın yine 76 cm olduğu görülüyor. Yani borudaki cıva yüksekliği borunun kesitine bağlı değildir.

    Toriçelli bu deneyi deniz seviyesinde ve 0 °C sıcaklıkta yapmıştır.

    Açık hava basıncının ölçüldüğü aletlere barometre denir.
    Buna göre,

    P0 = Pcıva

    P0 = h . r = 76 . 13,6

    P0 = 1033,6 g.f/cm2 dir.

    Bu sonuca göre açık hava, deniz düzeyinde 1 cm2 lik yüzeye 1 kg-f den fazla yani yaklaşık 10 N değerinde kuvvet uygulamaktadır.

    Açık hava basıncı (P0): Atmosfer adını verdiğimiz ve kalınlığı kilometreleri bulan hava yerküreyi kuşatmaktadır. Açık hava hem yeryüzüne hem de içerisinde bulunan bütün yüzeylere ağırlığı nedeniyle bir kuvvet uygular. Bu kuvvetin yüzeyin birim alanına düşen kısmına açık hava basıncı yada atmosfer basıncı denir.

    Toriçelli deneyi:
    [​IMG]

    Toriçelli 80-90cm uzunluğunda bir cam boru alarak tamamen civa ile doldurmuştur. Daha sonra civa dolu cam boruyu ters çevirerek, içerisinde civa bulunan civa kabına koyduktan sonra burudaki civanın bir kısmının civa kabına boşaldığını ve 76cm yüksekliğini alacak şekilde dengede kaldığını gözlemiştir. Civanın tamamen boşalmamasının sebebi, açık hava basıncının borudaki civa basıncını dengelemesidir. Yani borudaki civa(sıvı) basıncı kaptaki civanın üst yüzeyine etkiyen açık hava basıncına eşittir. Toriçelli bu deneyi değişik kesitteki borularla denemiş ve sonucun değişmediğini gözlemiştir. O halde civa yüksekliği borunun kesitine bağlı değildir. Toriçelli bu deneyi deniz kıyısında ve sıcaklığın 0°C olduğu bir günde yapmıştır.

    Civanın özağırlığı 13.6 olduğundan borudaki sıvı basıncı(ki bu basınç açık hava basıncına eşittir);

    P0=h×d=1Atm olur.
    Açık hava basıncını ölçen aletlere barometre denir. Barometredeki civa seviyesi her 10.5m yüksekliğe çıkıldıkça 1mm düşer. Bundan yararlanarak rakım ölçülür.turkeyarena.com

    Kapalı Kaplardaki Gazların Basıncı: Sıvılar gibi gazlarda içinde bulundukları kabın çeperlerine basınç uygularlar. Bu basınç gaz moleküllerinin hareketinden ileri gelir. Kapalı bir kapta bulunan gaz basıncı;

    1. Hacimle ters orantılıdır. Sıcaklık sabit kalmak şartıyla hacim azaldıkça basınç artar.
    2. Hacim sabit kalmak şartıyla, sıcaklık arttıkça basınç artar.
    3. Molekül sayısı ile doğru orantılıdır. Hacim sabit iken molekül sayısı arttıkça basınç artar.
    Bu üç madde ideal gaz denklemi ile ifade edilir;

    P.V=n.R.T

    P: basınç V: hacim
    n: molekül sayısı R: genel gaz sabiti
    T: sıcaklık(T=273+t°C)

    TORİÇELLİ BORUSU İLE AÇIK HAVA BASINCININ ÖLÇÜLMESİ
    DENEYİN AMACI: Açık hava basıncını toriçelli borusu ile ölçmek.

    HAZIRLIK SORULARI:
    1-Açık hava basıncını nasıl ölçebiliriz? Araştırınız.
    2-Toriçelli kimdir? Araştırınız.

    KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
    1.statif çubuk (100 cm – 2 adet)
    2.büyük üç ayak ( 2 adet)
    3.civa çanağı ve damlalığı
    4.bunzen kıskacı (2 adet)
    5.bağlama parçası (2 adet)
    6.civa
    7.toriçelli borusu
    8.plastik küvet
    9.metre (en az 100 cm ‘lik)

    DENEYİN YAPILIŞI:
    1-Civa çanağı haznesinin yarısına kadar civa doldurunuz.
    2-Toriçelli borusuna civa damlalığı ile civa doldurunuz. İşaret parmağınızın ucuyla borunun ağzını kapatıp ters çeviriniz. Civa çanağına hava kaçmayacak şekilde daldırıp, parmağınızı çekiniz.
    3-Toriçelli borusunu şekildeki gibi Bunzen kıskacıyla Statif çubuğa sabitleyiniz.turkeyarena.com
    4-Metreyi Statif çubuğa tutturarak civa yüksekliğini ölçünüz.

    DENEYİN SONUCU:
    Bu deneyde civa basıncı açık hava basıncı ile dengelenerek, AHB’nin değeri ölçülmüştür. Laboratuvar koşullarında ölçtüğünüz değer 76 cm olmayabilir.

    NOT:Civa buharı zehirlidir. Ayrıca altınla çok şiddetli reaksiyon verdiği için, çalışmalarınızda takı bulundurulması sakıncalıdır.

    TEORİK BİLGİ:
    Toriçelli açık hava basıncını, sıvı basıncından faydalanarak hesaplamayı başarmıştır. Toriçelli deneyi; deniz seviyesinde ve sıcaklığın 0 0C olduğu bir günde yapılırsa, içi civa dolu 1 metrelik bir ucu açık cam borunun civa yüksekliğinin 76 cm ‘ye düştüğü görülür. Buna normal hava basıncı denir.
    Açık hava basıncının değeri yeryüzüne yakın yerlerde en büyüktür. Yükseklere çıkıldıkça hava molekülleri azalacağından açık hava basıncının değeri düşer.
     



  2. stormahmet Well-Known Member

    teşekkürler çok saolun
     

Sayfayı Paylaş