Su Erozyonu Nedir Kısaca, Su Erozyonunun Nedenleri

Konusu 'Coğrafya' forumundadır ve RüzGaR tarafından 2 Ocak 2014 başlatılmıştır.

  1. RüzGaR Super Moderator


    Su Erozyonunun Nedenleri Nelerdir

    Su erozyonu, diğer erozyon çeşitleri içerisinde en yaygın ve en etkili olanıdır. Bunun için, toprak erozyonu denildiğinde akla su erozyonu gelmektedir. Türkiye topraklarının % 86'sında erozyon vardır. Böylece su erozyonunun etkilediği alan 66.9 milyon hektarı bulmaktadır. Yurdumuzdaki önemli can ve mal kayıpları su erozyonu sonucu meydana gelmektedir.

    Toprağa düşen yağış sularının bir kısmı toprak tarafından emilerek toprakların derinliklerine iletilirler. Toprağın ememediği yağış suları ise eğimler boyunca yüzey akışına geçerek daha aşağıdaki arazilere doğru akarlar. Buna su erozyonu denir. Su erozyonun şiddeti, toprağa düşen su miktarı, suyun akış hızı, arazinin sahip olduğu eğim özellikleri, toprağın yapısı ve infiltrasyon kapasitesi, bitki örtüsü ve arazi kullanım şekli tarafından kontrol edilir. Toprak ve arazi yapılarının hızla bozulmasına neden olan su erozyonu, damla erozyonu, yüzey akış (tabaka) erozyonu, parmak erozyonu, yarıntı (oyuntu) erozyonu ve akarsu erozyonu olmak üzere beş gruba ayrılır.

    Damla erozyonu: Yağış esnasında damlanın düştüğü sırada toprağı aşındırması ve mevcut enerjisi ile toprağı sıçratarak taşıması sonucu oluşan erozyondur. Bu sıçramalar 60 cm yukarıya 100 – 150 cm uzağa kadar olabilir. Bu erozyon çeşidi en ciddi aşınım ve taşınım yaratan erozyondur. Toprakların bitki örtüsü ile kaplı olması bu erozyonu önlemenin en önemli etmenlerindendir.

    Yüzey akış erozyonu: Yağmur damlaları, darbe etkisi ile bir kısım toprak parçasını yerinden kopararak parçalarlar. Toprakta su iletkenliği ve bitki örtüsü zayıf, eğim fazla ise yüzeysel akışa geçen yağmur suları, bu toprak parçalarını sürükleyerek aşağılara taşır. Yüzeysel akış halindeki sular aşağılara indikçe, diğer yüzeysel akış suları ile birleşerek güçlenir ve giderek taşıma gücü de artar. Oluklar meydana gelmeye başlar. Böylece, suların beraberinde taşıdığı toprak ve taşlar çoğalarak, taşkın şeklinde akan ve büyük zararlara neden olan seller meydana gelir. Bu erozyonun başka bir sonucu da, yeraltı sularının yeterince beslenememesi ve kuraklığın ortaya çıkmasıdır.

    Parmak erozyonu: Parmak erozyonu, yüzey akış erozyonunun ilerlemiş bir safhasıdır. Yüzey akışa geçen sular, zaman içerisinde arazi yüzeyinde çok sayıda irili ufaklı kanallar oluşturur. Bu kanallarda akmaya başlayan su, eğimin neden olduğu ivmeyle kendi etrafında dönerek (türbülans) toprak topaklarını gevşetir ve onları yerlerinden kopararak akış halindeki su ile birlikte daha aşağıdaki arazilere doğru hareket ettirir.turkeyarena Sonuçta, arazinin yüzeyinde derinlikleri birkaç santimetreyi bulan sayısız oluklar ve kanallar meydana gelmektedir. İşte toprakların bu şekilde aşındırılması ve taşınması olayına parmak erozyonu denir.

    Yarıntı erozyonu: Parmak erozyonu için gerekli önlemler alınmaz ise, kanalcıklar daha çok derinleşip (60-90 cm) genişleyerek (3-5 cm) sel yarıntıları şeklini alır. Böylece daha çok toprak ve su erozyonuna sebep olan bu yarıntılar, önemli miktarda toprak ve arazi kayıplarının olmasına yol açar. Ayrıca, yarıntı erozyonuyla, yüksek arazilerden taşınan materyaller aşağı kısımlardaki verimli toprakların üzerini örterek onların da değerlerini azaltır ve üretim kapasitelerini düşürür.

    Akarsu erozyonu: Akarsuların, yatak içinde tabanını oyması ve kıyılarda yatay olarak yatağı aşındırmalarıdır.
     



Sayfayı Paylaş