Küresel Aynalar Hakkında Bilgi

Konusu 'Fizik' forumundadır ve RüzGaR tarafından 19 Aralık 2012 başlatılmıştır.

  1. RüzGaR Super Moderator


    Küresel Aynalar Hakkında Bilgi
    Yansıtıcı yüzeyi küre kapağı şeklinde olan aynalara küresel ayna denir. Küresel aynalar çukur ayna ve tümsek ayna olarak iki çeşittir. Düzlem aynalar için geçerli olan yansıma kanunları, küresel aynalar için de geçerlidir. Fakat düzlem ve küresel aynalardaki yansıma farklıdır. Düzlem aynalardaki yansıma ile küresel aynalardaki yansımanın farkı, düzlem aynalara paralel gelen ışınlar paralel yansırken, küresel aynalara paralel gelen ışınlar paralel yansımayıp ışınlar bir noktada toplanacak veya bir noktadan dağılacak şekilde yansırlar.

    a) Çukur Ayna:
    Yansıtıcı yüzeyi çukur olan aynalara çukur ayna (konkav ayna = iç bükey ayna) denir. Çukur ayna, cisimlerin görüntülerini büyütebilme ve gelen paralel ışınları bir noktada toplayabilme özelliğine sahiptir.

    1- Çukur Aynaya Paralel Gelen Işınların Yansıması:
    Çukur aynaya paralel gelen ışınlar, aynada yansıma kanunlarına göre yansıdıktan sonra bir noktada toplanırlar. Çukur aynada yansıyan ışınların toplandığı noktaya odak noktası denir. Aynadan yansıyan ışınlar odak noktasından geçtikten sonra doğrultu ve yönünü değiştirmeden yayılmaya devam ederler.

    2- Çukur Aynada Görüntünün Özellikleri :
    Çukur aynada cismin bulunduğu yere göre görüntünün özellikleri farklıdır.
    1- Cisim odak noktasından uzakta ise;
    – Cisim aynaya yaklaştıkça görüntü büyür.
    – Görüntü terstir.
    – Görüntü gerçektir.
    2- Cisim odak noktası ile ayna arasında ise;
    – Cisim aynaya yaklaştıkça görüntü büyür.
    – Görüntü düzdür.
    – Görüntü zahiridir yani aynanın arkasında oluşur.

    3- Çukur Aynaların Kullanıldığı Yerler:
    Çukur aynalar teknolojik aletlerde ışığı kontrol etmek amacıyla kullanılır. Bunun nedeni çukur aynanın ışığı bir noktada toplayacak şekilde yansıtmasıdır. Çukur ayna;
    • Diş hekimlerinin kullandığı araçlarda kullanılır.
    • Güneş ışınlarının odaklanması (bir noktada toplanması) sağlanır. Bu sayede çok yüksek sıcaklıklar elde edilir. (Güneş fırınları bu şekilde çalışır ve bu fırınlar askerler, dağcılar ve işçiler tarafından kullanılır).
    • Teleskop yapımında kullanılır.
    • Aynanın odak noktasına konan ışık kaynağı sayesinde aynadan ışınlar paralel yansır. Bu özellik sayesinde ışıldak, el feneri ve araba farları yapılır.
    • Mikroskopta incelenecek cisim üzerine ışık düşürmek için kullanılır.

    b) Tümsek Ayna:
    Yansıtıcı yüzeyi tümsek olan aynalara tümsek ayna (konveks ayna = dış bükey ayna) denir. Tümsek ayna, cisimlerin görüntülerini küçültebilme ve gelen paralel ışınları dağıtma özelliğine sahiptir.

    1- Tümsek Aynaya Paralel Gelen Işınların Yansıması:
    Tümsek aynaya paralel gelen ışınlar, aynada yansıma kanunlarına göre yansırlar ve aynanın arkasındaki bir noktadan çıkıyormuş gibi birbirinden uzaklaşarak yansırlar. Tümsek aynada yansıyan ışınların uzantılarının aynanın arkasında kesiştiği noktaya odak noktası denir. Aynadan yansıyan ışınlar odak çıkacak şekilde yansıdıktan sonra doğrultu ve yönünü değiştirmeden yayılmaya devam ederler.

    2- Tümsek Aynada Görüntünün Özellikleri:
    Tümsek aynada cisim nerede bulunursa bulunsun görüntünün özellikleri aynıdır. Cisim nereye konursa konsun;
    – Görüntü daima cisimden küçüktür.
    – Cisim aynaya yaklaştıkça görüntü daha da küçülür.
    – Görüntü düzdür.
    – Görüntü zahiridir yani aynanın arkasında oluşur.

    3- Tümsek Aynaların Kullanıldığı Yerler:
    Tümsek aynalar, ışığı daha geniş alanlara yansıttığı için daha fazla aydınlanma veya daha geniş görüş alanı sağlamak için kullanılır. Bu nedenler arabalarda yan ayna olarak kullanılır.

    NOT: Araçlardaki yan aynalar, daha geniş bir görüş açısı sağlamak için tümsek aynadan, dikiz aynaları ise arkadaki araçların yerinin tam olarak anlaşılabilmesi için düz aynadan yapılmıştır.
     



Sayfayı Paylaş