Kivi Nasıl Çoğaltılır

Konusu 'BağBahçe' forumundadır ve Seçkin tarafından 11 Ağustos 2011 başlatılmıştır.

  1. Seçkin Well-Known Member


    Kivi Nasıl Çoğaltılır
    Kivi, çoğaltılması kolay olan meyve türlerinden biridir. Tohumla çoğaltılabildiği gibi aşı, çelik ve doku kültürü yöntemleri ile çoğaltılabilir.

    1.Tohumla Üretim
    Tohumla üretim, anaç üretiminde ve ıslah çalışmalarında kullanılmaktadır. Bir kivi meyvesinde ortalama 1000 adet tohum bulunmaktadır. Tohumları çok küçüktür. 1000 dane ağırlığı ortalama 1 gr’dır. Tohumlar, olgun ve sağlıklı meyvelerden elde edilir. Bunun için meyve kabukları soyulduktan sonra blender yardımıyla meyveler parçalanarak pulp haline getirilir. Pulp ince gözlü elekten süzdürülerek elde edilir. Tohumlar serin bir yerde kurutulduktan sonra en az 15-20 gün, +3-4 oC bekletildikten sonra ekim yapılır.

    2. Aşı İle Üretim
    Aşıyla üretimde, tohumdan üretilen çöğürler anaç olarak kullanılmaktadır. Aşı ile çoğaltma sayesinde, nitelikleri iyi olan ve kök yapısı iyi gelişmiş, kaliteli fidanlar elde edilir. Kivilerde kök yapısının kuvvetli olması özel bir önem taşır. Çünkü kivilerdeki yaprak alanı diğer meyve türlerine göre daha büyüktür ve buna bağlı olarak da bitkinin su ihtiyacı fazla olmaktadır. Bu nedenle bitkinin su dengesini koruyabilmesi için köklerin iyi gelişmesi gerekmektedir.

    Kivi bitkisinde, göz ve kalem aşıları başarı ile uygulanabilen aşılardır. Göz aşıları uygulandıkları zamana göre; sürgün ve durgun göz aşıları olarak isimlendirilirler.

    Sürgün göz aşılarında kullanılacak aşı kalemleri, 1 yıllık odunlaşmış sürgünlerden, bitkiye su yürümeden ve sürgünlerde uyanma olmadan önce alınarak, uygun ortamda saklanmalıdır. Kalemler, nemli samanlı kağıda sarıldıktan sonra, hava almayacak şekilde plastik torbalara konularak, soğuk hava deposunda, buzdolabının sebzelik kısmında veya serin bir yerde toprağa gömmek suretiyle muhafaza edilebilir.

    Göz aşılarından; T, ters T ve yongalı göz aşıları, kalem aşılarından ise; yarma, kakma, dilcikli, dilciksiz ve kabuk aşıları yapılabilmektedir. Sürgün göz aşılarından; yongalı göz aşısının uygulanmasına Nisan ayında, T aşısının uygulanmasına Mayıs ayında başlanabilir. Durgun göz aşıları ise, Temmuz sonu Ağustos başında yapılmalıdır. Durgun aşılarda aşı kalemleri direk bahçeden, bir yıllık sürgünlerden alınmalıdır.

    Göz aşılarının yapılacağı en uygun vakit sabah erkenden ve öğle saat 15’den sonra yapılandır. Fazla sıcak ve yağmur altında aşı yapılmaz. Göz aşısına başlamadan birkaç gün önce üzerlerine aşı yapılacak ortamdaki fidanlar yabancı otlardan temizlenir daha sonra aşı fidanlarının gövdesinden çıkan sürgünler temizlenir, tek bir gövde haline getirilir ve gövdenin dik durması için destek sistemine alınır. Fazla uzamış olan aşılanacak fidanların tepe sürgünleri alınır. Bundan sonra toprak yüzünden 7-10 cm yukardan aşı çakısının ucuyla ve odun kısmı zedelenmeden anacın kabuğu T şeklinde kesilir T’nin ilk olarak üst ve bundan sonrada orta çizgisi kesilmelidir.kesik kısmın iki kenarındaki kabuk,aşı çakısının tırnağı ile yerinden kaldırılır.Böylece anaç hazırlanmış olur.turkeyarena.net Bundan sonra aşı kaleminden uygun bir şekilde aşı gözü hafif odunlu olarak çıkarılır, bu şekilde çıkarılmış olan göz, yine bıçaktaki tırnağın yardımı ile anacın kesilen kısmına yukardan aşağı doğru sürülerek yerleştirilir ve aşı bağı ile sarılır. aşı bağı ile bağlamaya yukarı taraftan başlanmalı ve göz serbest bırakıldıktan sonra alt tarafa geçilerek bu kısmı da iyice sarıldıktan sonra düğüm atılmalıdır.

    Göz aşıların tutup tutmadığı 15-20 gün sonra belli olur. Tutan aşılarda takılan gözün altındaki yaprak sapı kendiliğinden düşer ve gözün takıldığı kısımda hafif bir kabarıklık hasıl olur.Eğer yaprak sapı kurumuş kalmış gözün çevresin de buruşmuş ve kararmış ise aşı tutmamıştır.bu takdirde aşı evvelki yerin altından ve üstünden yenilenir.

    Kalem Aşıları
    Kalem aşıları, odunlaşmış aşı kaleminin, anaç olarak kullanılacak bitkiyle, uygun zamanda ve uygun şekilde birleştirilmesidir. Aşı kalemleri, bitki yapraklarını döktükten ve ilk soğuklar geçtikten sonra alınır. Aşı kalemleri alınacak bitkiler hastalıksız, iyi gelişen ve iyi ürün veren bitkiler olmalıdır. Alınan aşı kalemleri 0 – 4 oC’de aşı zamanına kadar muhafaza edilir.

    Kalem aşıları ilkbaharda, bitkiye su yürümeden önce yapılır. Aşılama için en uygun zaman, yöreye göre değişmekle birlikte Şubat ayından Mart ayının ilk haftasına kadar olan dönemdir. Çünkü bu aylarda henüz bitkide ağlama (öz su akışı) başlamamıştır. Bu yöntemle aşılamada başarı oranı % 95’ in üzerindedir. Bitkiye su yürüdükten sonra yapılacak aşılarda başarı oranı düşer.turkeyarena.net Anaçtan gelen öz su kalemle anaç dokuları arasına girerek, kalemle anaç bitkinin sıkı şekilde temas etmelerini önler. Bunun için özsu akışının durması beklenir ve durduktan sonra aşılama yapılır.

    Kivilerin çoğaltılmasında en yaygın olarak kullanılan kalem aşı yöntemleri; yarma aşı, kakma aşı ve dilçikli aşıdır.

    Yarma Aşı: Aşılanacak materyalin çapı aşı kaleminden fazla olduğu zaman uygulanır. Yarma aşıda, üzerinde iki göz bulunan ve uzunluğu 10-15 cm olan kalemler kullanılır. Kalemlerin anaçla aynı kalınlıkta olması tercih edilir. Aşılanacak anacın gövdesi yerden 30-50 cm yüksekten testere ile yatay olarak kesilir. Önce anaç ortadan bir kesici yardımı ile yarılır. Kalem bu yarılan yere kabuk kısımları karşılıklı olarak temas edecek şekilde yerleştirilir ve yara yüzeyinin kurumasını önlemek için bu kısımlara macun sürülür. Daha sonra aşı bağı ile, yağmur suyu ve böcek girecek yer bırakılmayacak şekilde, sıkıca bağlanarak anacın kalemi sıkması sağlanır.

    Kakma Aşı: Yarma aşıda olduğu gibi aşılanacak materyalin çapı aşı kaleminden fazla olduğu zaman uygulanır. Bunun için anaç olacak ağaç, dipten 15-20 cm yukardan az eğimli olarak testere ile kesilir. Tepede, V harfine benzer 2 – 2.5 cm uzunlukta, dış üst genişliği 4-5 mm olan inçe bir oyuk açılır. Kalemde bu oyuğa uyacak şekilde hazırlanır ve kalem bu oyuğa, anaçla kalemin kabukları tam olarak çakışacak şekilde yerleştirilir. Daha sonra aşı bağı ile bağlanır. Kesik yerlere ve bağların üzerine aşı macunu sürülür.

    Dilcikli Aşı: Yaklaşık eşit kalınlıktaki anaç ve kalemin aşılanmasında uygulanan bir kalem aşısı yöntemidir. Anaç ve kalem 45o eğimle kesilir. Her ikisinin uç kısmından aşı bıçağı ile 1-1.5 cm derinliğinde bir kesik açılır, sonra diller iç içe gelecek şekilde kalem anaca yerleştirilir. Anaçla kalemin kabukları birbirine çakışacak şekilde yanaştırılır ve aşı bağı ile bağlanır.

    3. Çelikle Üretim
    Kivi aşıyla çoğaltıldığı gibi çelikle de çoğaltılabilir. Çelikler alınma zamanına göre; yeşil çelik, yarı odunsu çelik ve odun çeliği adlarını alırlar.

    Yeşil Çelikler: Yeşil çelikler yaz başlangıcında, Mayıs ve Haziran aylarında alınırlar. Çeliklerin, kalınlığı 4-10 mm, boyları 10–20 cm ve 2-3 boğumlu olmalıdır. Çeliğin üst kısmı, gözün 1.5–2 cm yukarısından, alt kısmı gözün hemen altından, çapraz olarak ( 45o ) kesilir. En üst yaprağın haricinde bütün yapraklar çıkarılır, bu yaprak yarım kesilir. Yeşil çeliklerde su kaybını önlemek için mistleme (yaprakları nemlendirme) zorunludur. Ayrıca taze ve duyarlı oluşları nedeni ile özellikle mantari hastalıklara ve olumsuz şartlara dayanıksızdır.

    Yarı Odunsu Çelikler: Yarı odunsu çelikler, aynı yıl süren, tam olarak odunlaşmamış sürgünlerden, Temmuz - Ağustos aylarında alınır. Uzunlukları 15–25 cm, kalınlıkları 7–12 mm 2-3 göz olmalıdır. Alınan çelikler hemen, en üst gözün üstünden 1.5 cm üzerinden ve alt gözün hemen altından 45° çapraz gelecek şekilde kesilir ve üst yaprağının yarısı bırakılır, diğerleri dipten çıkartılır. Yeşil çeliklerde olduğu gibi, su kaybını önlemek için mistleme (yaprakları nemlendirme) zorunludur.

    Odun Çelikleri: Bir yılık iyi odunlaşmış hastalıksız, düzgün sürgünlerden alınır. Çelikler bitkinin yaprağını döktükten sonrası ile şubatın ilk haftalarına kadar olan sürede içerisinde alır. Boyları 10-25 cm arasında en az 2 gözlü, kalınlıkları 7 – 12 mm civarındadır.
     



Sayfayı Paylaş