Kırşehir Yöresi Halk Oyunları

Konusu 'İç Anadolu Bölgesi' forumundadır ve hakan788 tarafından 16 Ağustos 2014 başlatılmıştır.

  1. hakan788 Well-Known Member


    Kırşehirin Yöresel Halk Oyunları Nelerdir

    Yörede kaşıklı oyunlar Konya oyunlarıyla halaylarsa doğu illerimizdeki oyunlarla benzerlik gösterir.

    Halay: halaylar davul-zurna eşliğinde ve erkeklerce oynanmaktaydı. Günümüz KIRŞEHİR’deki çeşitli folklor derneklerinin gösterimlerinde kızlar da oyunlara katılmaktadır. “Halay”denilen halaylarda bireysel oyunları etkisi belirgindir. Oyun topluca başlar “başçeken”(halay başı) tek başına gösteri yapar. Daha sonra da halayın sonuna geçer. Bu kez yeni başçeken gösterisin yapar. Oyun böylece sürer.

    Halaylar genellikle belli bir sıra izleyerek birbirine ekli oynanır. Oyunların düzeni şöyledir:

    Ağırlama
    Kıvrak halay
    Türkü halayı
    Üç ayak
    Yanlama
    Sekmen(seymen)halayı

    Başka bir halay düzeninde de şu sıra izlenmektedir:

    Üç ayak halayı
    Hasandağı sekmesi
    Sivrik halayı
    Cirit halayı
    Avşar ağırlaması
    Keçeli

    Ayrıca Anşa halayı narinli halayı yıldız kuşlar sepetçioğlu ve sinsin gibi halaylar da yaygındır. Aynı ezgilerle oynanan Cirit halayı ile Sinsin figürleri değişiktir. Halaylarda “Başçeken”in elinde mendil vardır. El ele tutuşan oyuncular birbirine yaklaşıp ayrılırlar.

    Kaşıklı oyunlar(Karşılama): Geçmişte “muhabbet”lerde ince saz denilen bağlama keman ve darbuka eşliğinde erkeklerce oynanırdı. Kadınlar arasında da oynanan oyunlara ud ve tef eşlik etmekteydi. Günümüzde kimi köylerde sürdürülen bu geleneği kurulan dernekler yaşatmaya çalışmaktadır. Bu oyunlar düğün karşılama ve uğurlama törenlerinde davul-zurna eşliğinde oynanmaktadır.

    Kaşıklı oyunların en yaygınları şunlardır:

    Bad-i zabah(Bad-i Saba) Üç oğlan(kırşehir zeybeği) Biter Kırşehir’in gülleri Yürü güzelÇiçekdağı

    Bunlardan kimileri şöyle oynanmaktadır:

    Üç oğlan: İki ya da daha çok erkek oyuncunun oynadığı bu oyun ağırlamayla başlargitgide hızlanır. Oyuncuların ellerinde tahta kaşıklar vardır ezgiye göre kaşık vuruşları değişir; zeybek özellikleri görüldüğü için Kırşehir Zeybeği de denmektedir. Oyun çökmeler ve beceri isteyen devinimlerle sürer.

    Çiçekdağı: Erkeklerin oynadığı kaşıklı oyunlardandır. Geçmişte kaşık yerine bardakla oynanan oyun ağırdan başlar ara nağmeyle hızlanır.

    Biter Kırşehir’in Gülleri: Erkeklerce oynanan türkülü oyunlardandır. Türkünün başlangıcında “heyyyt”diye nara atılır dizler çapraz biçimde yere vurulur. Ellerdeki kaşıklar bir-iki vurularak ayağa kalkınır. En önemli figür sol topuğun sağ ayak arkasında sertçe yere vurulmasıdır.

    Oyunun türküsü şöyledir:

    Biter Kırşehir’in gülleri biter
    Şakıyıp dalında bülbüller öter
    Aman amman gülüm amman
    Amman amman efendim amman

    Atladım Dinekdağa
    Alnım değdi yaprağa
    Kız koynunda ölürsem
    Koyma beni toprağa
    Çoktur güzelleri hep yeni yeter
    Kaşının üstünde keman görünür

    Aman amman sebep amman
    Amman amman efendim amman

    Aynam düştü yerlere
    Karıştı gazellere
    Tabiatım kurusun
    Bakarım güzellere


    Yürü Güzel: Üç dört kişiyle karşılama biçiminde oynanır. Öbür oyunlardan daha canlıdır. Hafif bükülerek oynanır. Oyunun en belirgin figürleri son bölümdeki çaprazlamalardır.

    Özellikle Abdallar arasında muhabbet toplantılarında görülen köçek oyunları geçmişte oldukça yaygındı. Düğünlerde erkek toplantılarında köçekler oynatılırdı. Günümüzde bu gelenek ortadan kalkmıştır.

    Seyirlik Oyunlar Orta oyunları: Geçmişte yöre köylerinde düğünlerde özel toplantılarda yaygın olarak oynanan oyunlar günümüzde de kimi düğünlerde oynanmaktadır. KalaycıKaz ve Koca oyunları bunlardandır.

    Koca Oyunu: 1942’de Mucur’dan Mehmet Ali Çamlıca’nın derlediği bu oyunda kişiler kocakahya Arapmenevşeler(Arap zenneler) sazcılar ve köylülerdir. Koca uzun bir koyun postu giyer ğöğsüne ve sırtına yastıklar yerleştirmiştir. Sakallıbıyığı yüzü una bulanmıştırelinde uzun sopası vardır.

    Arap yalınayaktır. Yüzünü dirseklerine dek kollarını ve diz kapağından aşağısını karaya boyamıştır. Başında poşu kemerinde fişeklik tabanca kama vardır. Menevşeler kadın kılığında erkeklerdir. Alana önce koca girer kahyanın adının cafer olduğunu ancak birçok kez yinelettikten sonra anlar. Bu seyircileri güldürür. Koca değirmen ustası olduğunuköye değirmen yapmak istediğini söylerse de kahyayı inandıramaz. Bir iskemle isteyinceseyircilerden biri iskemle olur koca tam oturacağı sırada adam çekilir koca yere düşerbu da gülüşmelere neden olur. Koca manilerle kahyaya Söz atar:

    Dam başında bıtırak
    Akşam gelin oturak
    Kahya senin dinin imanın kıtırak
    Hay benim Cafer Ağam Cafer Ağam

    Bir gölüğüm (eşek) var da sürerim gitmez
    Üstündeki yükü de haneme yetmez
    Kahyalar it olmuş da bizim kapıdan gitmez

    Daha sonra iki kızından birini iki gölük karşılığı kahyaya verebileceğini söyler. Bunun üzerine köylülerden ikisi eşek olur binmeye çalışanlar eşekler binemez düşerler. Kocasaz çalınırken alandan ayrılır menevşelerle döner çeşitli türkülerle oyun oynarlar.Bu arada Arap hızla alana gelir. Kızlar kaçışır koca bir masanın altına saklanır. Arap kızlarını ister.

    Yaşlı bir adamın kızlarını kaçırdığını eğer onları bulmazlarsa her yeri yakıp yıkacağını söyler. Masanın yanundan geçerken kocayı tekmeler ve yüksek sesle Arapça yarı Türkçe söylenir.turkeyarena Kahya önce kızlarının yerlerini söylemez Arap kor halinde kömür dolu sepetle gelince korkar kurtulmak için kızları vermeye razı olur. Kızlar gelir Arap onları oynatıralır gider.

    Bu kez koca kızları bulun diye tutturur. Kahyanın verdiği iki eşekle kızları aramaya çıkar. Bir süre sonra kızları bulur birlikte oynamaya başlar. Bir ara durup Arap kızlara bir şey yapmış mı? diye bakınca kızlar gücenir oynamazlar. Ancak “tilki gibiçenlerse”oynayacaklarını söylerler. Koca da zorunlu olarak dediklerini yapar kızlar hoşlanıp oynarlar. Kahya ve koca da onlara katılır. Bu sırada Arap gelir kocayı öldürerek kızları sürükleye sürükleye ***ürür. Oyun böylece sona erer.

    OYUN ADLARI

    a) Kaşık Oyunları:
    1-Kırşehir’in Gülleri
    2-Gel Yanıma
    3-Çiçekdağı
    4-Üç Oğlan (Alilerin Alisi-Kekillerin neşte neşte)
    5-Yürü Güzel
    6-Çubuk Uzun
    7-Al Elmayı Ver Narı
    8-Al Yanak Allanıyor
    9-N’olur Hey Gelin N’olur
    10- Oy Nari
    11- Süpürgesi Yoncadan
    12- Suda Balık Oynuyor.
    13- Badı Sabah
    14-Çek Deveci
    15-Sallan Boyuna Bakayım
    16-Al Elma Boyanır mı
    17-İnce Çayır Biçilir mi

    Kaşık oyunlarımız: Genellikle karma olarak oynanmasına rağmen bazı bölgelerimizde yalnız kız yada yalnız erkek oyunları olarak da karşımıza çıkmaktadır. Örneğin; Çubuk Uzun-Erkek Süpürgesi Yoncadan-kız oyunları olarak oynanmaktadır. Oyunlar daire yarım daire ve düz çizgi formunda oynanmaktadır.

    Oyunlar hangi formda oynanırsa aynansın karşılıklı giriş çıkışlar yanlara gidişler öne arkaya gidiş gelişler şeklinde sunulmaktadır.

    b) Halaylar:
    1-Ağırlamalar
    2-Hayrani
    3-Avşar
    4-Üç Ayak
    5-Hoplama
    6-Hasan Dağı Sekmesi
    7-Kargın Halayı
    8-Esir Almaca
    9-Sepetçioğlu
    10-İbramo
    11-Anşa
    12-Cemo
    13-Kıvrak halayı
    14-Hopdirilim.
    15-Sin Sin
    16-Tura
    17-Başımda Altın Tacım
    18-Mavilim
     



Sayfayı Paylaş