İstiklal mahkemeleri ve idamlar

Konusu 'Konu Dışı' forumundadır ve EmRe tarafından 8 Haziran 2008 başlatılmıştır.

  1. EmRe Well-Known Member


    Menemen, Dersim ve Casusluk
    İstiklal mahkemeleri dışındaki idamların ilk önemli örneği menemen olayının ardından yaşandı.

    23 Aralık 1930 günü Menemen'de Yedek Asteğmen Kubilay Bey'in öldürülmesi olayı ile ilgili 37 kişi ölüm cezasına çarptırdı. Meclis, 28'inin ölüm cezasını onayladı.

    Cumhuriyet tarihinin casusluk gerekçesiyle tek idamı ise 1949'da infaz edildi. Sovyetler Birliği hesabına çalıştığı saptanan Aram Şanesyan adlı kişi asıldı.

    Menderes, Polatkan, Zorlu
    On yıl başbakanlık yapan Adnan Menderes ile Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan'ın 16 ve 17 Eylül 1961'de idam edildiler.

    Aydemir ve Gürcan
    5 Temmuz 1964'de ise, iki asker, Kara Harp Okulu Komutanı Talat Aydemir ile Süvari Birliği Komutanı Fethi Gürcan'ın yönetime el koymak için darbe girişiminde bulundukları gerekçesiyle idam edildiler.

    Gezmiş, Aslan, İnan
    6 Mayıs 1972'de, Türk Halk Kurtuluş Ordusu, THKO üyesi Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan idam edildi.

    12 Eylül
    12 Eylül 1980 askeri darbesinin ilk idam edilen Necdet Adalı, Kurtuluş örgütü üyesiydi. Devrimci Yol üyesi Hıdır Arslan, 12 Eylül döneminin son idamı oldu.

    12 Eylül döneminin idamları...
    1980-84 yıllarında 50 kişi idam edildi. Bunların 18'i sol, 8'i sağ görüşlü ve 23'ü de adli suçtan hükümlüydü.

    Ölüm cezası infaz edilenlerden biri ASALA üyesi Levon Ekmekçiyan idi. (Esenboğa Olayı 1982)

    Kenan Evren 3 Ekim 1984'te Muş'ta yaptığı konuşmada "Hainleri asmayıp da besleyecek miyiz?" diyor ve bu sözü uzun yıllar belleklerde yer ediyordu.

    12 Eylül döneminde sıkıyönetim askeri mahkemelerince 517 sanığa idam cezası verildi. Askeri Yargıtay'ın onayladığı idam kararlarının sayısı 124 oldu. Bunlardan, Milli Güvenlik Konseyi'nin onayladığı ve onay sonrası hemen infazı yapılan 50'si dışındakiler için cezalar fiilen müebbet hapse dönüştü.

    İstiklal Mahkemeleri'nde idamlar
    İstiklal Mahkemeleri'nde idam edilenlerin tam sayısı bilinemiyor. Prof.Dr.Ergün Aybars "İstiklal Mahkemeleri" kitabında bu rakamların gerçek sayının çok altında sayısına işaret ederek, 2827 olarak gösterilen Müeccelen* idamın tahminen beş binin üzerinde, 1054 olarak gösterdiği idam sayısının da bin 450 ile bin 500 olabileceğini yazıyor. Gıyaben idam ise 243.

    Aybars, kitabının önsözünde, İstiklal Mahkemelerini şöyle anlatıyor:

    "İstiklal savaşında asker kaçakları, casus, bozguncu, vatan ihaneti suçlarını yargılamak, iç güvenliği sağlamak amacıyla kurulmuş bulunan 14 İstiklal Mahkemesi ve Cumhuriyet'in ilanından sonra Türk inkılabının gerçekleşmesini sağlamak için kurulan 3 İstiklal mahkemesinin görevleri ve etkileri görülmeden 1919- 1927 yılları arasındaki dönemi açıklamak mümkün değildir."

    Aybars'ın verdiği rakamlar şöyle:
    Ankara İstiklal Mahkemesi (1 Ekim 1920 - 31 Temmuz 1922)
    İdam:108,
    Müeccelen idam: 279
    Gıyaben idam: 48

    Eskişehir İstiklal Mahkemeleri (5 Ekim 1920-19 Şubat 1921)
    İdam: 57
    Müeccelen İdam: 594
    Gıyaben İdam: 20

    Isparta İstiklal Mahkemeleri (9 Ekim 1920 -23 Mart 1921)
    İdam : 7
    Gıyaben İdam: 6

    Konya İstiklal Mahkemeleri (1 Ekim 1920 -18 Şubat 1921)
    İdam: 2
    Gıyaben İdam: 1

    Pozantı İstiklal Mahkemesi
    İdam:7

    Sivas İstiklal Mahkemesi
    İdam: 12
    Müeccelen İdam: 109
    Gıyaben İdam: 1

    Kastamonu İstiklal Mahkemeleri
    İdam: 182

    İkinci Dönem İstiklal Mahkemeleri
    Kastamonu İstiklal Mahkemesi (Ağustos 1921-31 Temmuz 1922)
    İdam: 5
    Gıyaben İdam: 3

    Konya İstiklal Mahkemesi
    İdam: 166
    Müeccelen İdam: 1479

    Samsun İstiklal Mahkemesi (20 Ağustos 1921 - 27 Aralık 1921)
    İdam: 485
    Gıyaben İdam: 137

    Yozgat İstiklal Mahkemesi (22 Ekim 1921-23 Temmuz 1922)
    İdam: 56
    Gıyaben İdam: 24 (HA/NM)

    * Müeccelen: Bazılarına idam cezası verilse bile bir daha kaçtığı taktirde uygulanmak üzere cepheye gönderiliyorlardı.

    * Kaynaklar: ntvmsnbc.com, belgeselnet.com, izmirbarosu.org.tr ve İstiklal Mahkemeleri (Prof. Dr. Ergün Aybars, İleri Kitabevi, 1995)
     



  2. abdulkadir Well-Known Member

    sağolasın bu konu için...
     

Sayfayı Paylaş