İslamiyet Öncesi Türk Tarihi

Konusu 'Tarih' forumundadır ve RüzGaR tarafından 31 Ocak 2010 başlatılmıştır.

  1. RüzGaR Super Moderator


    İslamiyet Öncesi Türk Tarihi
    Türk Göçleri ve Sonuçları


    Göçlerin Nedenleri
    • İklim koşullarının değişmesine bağlı olarak meydana gelen kuraklık, artan nüfusa mevcut toprakların yetmemesi ve bu gelişmelerin sonucunda bölgede geçim sıkıntısının ortaya çıkması
    • Türk boyları arasındaki siyasal anlaşmazlıklardan dolayı ortaya çıkan savaşlar
    • Dış baskılardan (Çin, Kitan ve Moğol) dolayı Türklerin bağımsızlıklarını kaybetmek istememeleri
    • Salgın hayvan hastalıkları ve otlakların yetersiz hale gelmesi
    Göçlerin Sonuçları
    • Orta Asya kültür ve medeniyeti dünyanın değişik yerlerine yayılmıştır.
    • Orta Asya’da kalan boylar Hunların yönetiminde ilk Türk devletini kurmuşlardır.
    • Farklı bölgelerde Türk devletleri kurulmuştur.
    • Batıya giden Türkler, Kavimler Göçü’nü başlatmışlardır.
    • Türkler değişik kültür çevreleriyle etkileşim içine girmişlerdir.
    • Türklerin çok çeşitli bölgelere yayılması, Türk tarihinin bir bütün halinde incelenmesini engellemiştir.
    Türklerin atı evçilleştirmeleri ve tekerleği kullanmaları çok uzak bölgelere göç etmelerine yardımcı olmuştur.

    İlk Türk Devletleri

    1. Asya Hun İmparatorluğu
    Kuruldukları tarih kesin olarak bilinmeyen Hunlar hakkında Çinlilerin verdiği bilgiler M.Ö. I. Bin yılın başlarına kadar uzanır.

    M.Ö. III. yüzyılın ikinci yarısında Hunlar, Çinlilere karşı büyük bir güç haline gelmişlerdir. Çinliler, Hun akınlarına engel olabilmek için kuzey sınırlarında bir duvar örmeye başlamışlardır. Bugün “Çin Seddi” diye bildiğimiz bu duvar M.Ö. 214 yılında tamamlanmıştır.

    Çinlilerle mücadele eden Mete Han’ın asıl düşüncesi, Çin’i etkisiz hale getirmekti. Çin’i yıllık vergiye bağlayan Mete, gücünün sembolü olarak Çinli bir prensesle evlenmiştir.

    Kalabalık Çin nüfusu içerisinde Türklerin asimile olmasından çekinen Mete, Çinlilerle antlaşma yapmış ve onlarla dost kalmayı tercih etmiştir.

    Mete Han’dan sonra Hunlar zayıflamıştır. Bu dönemde, Çinlilerin propagandasıyla Hun beyleri birbirine düşmüştür. Mete’nin ölümünden sonra zayıflayan Hunlar, önce Doğu ve Batı olarak sonra da Güney ve Kuzey olarak parçalanmışlardır.

    Kavimler Göçü
    Aral gölü çevresinde toplanan Hun boyları Orta Asya’daki Çin baskısı ve kuraklık yüzünden IV. yüzyılın ortalarından itibaren batıya doğru göç ederek barbar kavimleri Roma İmparatorluğu üzerine saldırmaları sonucu Kavimler göçü olmuştur (375).


    Kavimler Göçü’nün Sonuçları
    • Roma İmparatorluğu ikiye ayrılmıştır (395).
    • Batı Roma İmparatorluğu yıkılmıştır (476).
    • Avrupa’da yeni milletler ortaya çıkmış ve yeni devletler kurulmuştur. Böylece Avrupa’nın günümüze kadar gelen etnik yapısı oluşmuştur.
    • İlkçağ’ın sonu Ortaçağ’ın başlangıcı kabul edilmiştir.
    • Feodalite (Derebeylik) rejimi ortaya çıkmıştır.
    • Avrupa’da Hun Devleti kurulmuştur.
    • Hristiyanlık barbar kavimler arasında yayılmıştır.
    AKHUN (EFTALİT) DEVLETİ
    • Çin baskısı sonucu göç eden hun boylarının güneye inenleri İran, Afganistan, Türkistan arası bölgede Akhun Devleti'ni kurarlar.
    • Yoğun biçimde Sasanilerle ilişki kurmuştur.
    • İpek yolunu egemenlik altında tutmuştur.
    • 557 de Göktürk - Sasani işbirliği sonucu yıkılmıştır.
    • Hun Boylarının kurduğu ilk devlet Asya Hunları'dır.
    • Son kurduğu devlet ise Akhunlar'dır.
    GÖKTÜRK DEVLETİ (552 - 630)
    • Hunlardan sonra Orta Asyaya hakim olmuşlardır. Kurucusu Bumin Kağandır.
    • Türk adıyla kurulan ilk türk Devletidir.
    • Avarların Orta Asyadaki egemenliğine son vermişlerdir.
    • İpek yolunu ele geçirmiş ve Çin'i vergiye bağlamıştır.
    • İpek yolunu ele geçiren ilk Türk devletidir.
    • Sasanilerle birleşip akhun devletini yıkmış, daha sonra Sasanilerin İpek yolunu ele geçirme çabalarından dolayı Bizans'la anlaşıp Sasanileri yıkmışlardır.
    • Bizans ile ilk ilişkiye giren Türk Devleti Avrupa Hunları, ikinci olarak giren
    • türk devleti sasani sorunundan dolayı Göktürklerdir.
    • Sasanilerin yıkılması ile Dört Halife döneminde Müslümanların İran'ı ele geçirmesini kolaylaştırmıştır.
    • Ergenakon Destanı Göktürklerin Kurluş destanıdır.
    • Türklerin Kullandığı İlk alfabe olan 38 Harflik Göktürk Alfabesini Kullanmışlardır.
    II.GÖKTÜRK DEVLETİ ( KUTLUK 630 - 742 )
    • Çin'i vergiye bağlamıştır.
    • Türk adıyla kurulmuş ikinci Türk devletidir.
    • Türk Tarihinin bilinen ilk veziri Tonyukuk'tur.
    • Türk tarihinin ve edebiyatının ilk yazılı eseri olan ORHUN YAZITLARI
    • Göktürklere aittir. (732 - 735 arasında Bilge Tonyukuk Kültigin adına
    • yazılmıştır.)
    • Kendi Döneminden günümüze yazılı belge bırakan ilk türk devletidir.
    • Türklerin kullandığı ilk alfabe olan Göktürk alfabesini kullanmışlardır.
    UYGURLAR (745 - 840)
    • Kutluklar yıkıldıktan sonra Bağmil, Yağma, Çiğil boylarından konfedere bir devlet kurarkar.
    • Orta Asya da siyasi temeli zayıf bir devlet kurmasını fırsat bilen Çin 751
    • Talas şavaşında Türk - Arap işbirliği sonucu yenilmiştir.
    • Türkler ilk kez İslami bir devlet ile birlik kurmuşlardır.
    • Matbaa ve kağıdı çin'den almışlardır.
    • Matbaa ve kağıdı kullanan ilk türk devletidir.
    • Yerleşik yaşama geçen ilk türk devletidir.
    • Mani dinini benimseyen ilk türk devletidir. İran'dan almışlardır. (İran ile
    • sık olarak ticari ilişkiler içinde oldukları için dinlerinden
    • etkilenmişlerdir)
    • İlk türk şehri KARABALGASUN'dur.
    • Türk tiyatrosunun ilk örneğini vermişlerdir.
    • İran'dan aldıkları Sağd alfabesini kendilerini uyarlıyarak Türklerin kullandığı
    • ikinci alfabe olan Uygur Alfabasini kullanmışlardır.
    • Egemenlik sınırları kesin olarak belirlenmiş ilk türk devleti uygurlardır.
    • 840 ta Kııgızlar tarafından yıkılmış 13.y da Moğol Egemenliğine girmişlerdir.
    AVARLAR (563 - 805)
    • 552' de Göktürklerin kurulması ile Orta Asya'yı terk edip (Doğu Avrupada ) 563'te merkez Macaristan olmak üzere kurulurlar.
    • Avarların batıya hareketleri sırasında Sılavların yer değiştirmelerine balkanlara yerleşmesine neden olacak Türk - Devlet ve toplum yapısını slavlara aşılayacak.
    • Asya kültürünü Avrupaya taşıyan türk devleti Avarlardır.
    • İstanbul'u kuşatan ilk atürk devletidir.
    • 805'te Franklar tarafından yıkılır.
    HAZARLAR
    • Sabirlerin devamıdır.
    • Araplarla savaşan ilk Türk devletidir.
    • Arap - İslam ilerleyişini Doğu Avrupada ilerleyişini engellemişlerdir.
    • Emevilerin zorla müslümanlaştırma politikasına karşın müseviliği benimsemişlerdir.
    • Bizansa yapılan dış saldırılara karşı bizansa yardım ederek daha uzun süreli yaşamasını saplamışlardır.
    • Rus - Peçenek işbirliği sonucu yıkılır.
    TÜRGİŞLER
    • Emevilere karşı koyarak islam ilerleyişini Orta Asya'da durdururlar.
    • Emevilerin Türkistana girmesini önleyen.
    • Yerleşik yaşama geçen ikinci türk devletidir.
    KARLUKLULAR
    İslamiyetle tanışan ilk Türk Devletidir.

    PEÇENEKLER
    1071 Malazgirt Savaşında Bizans tarafından Selçuklu tarafına geçerek savaşın kazanılmasında rol oynayacak.

    Çaka Bey'in İstanbul'u alma planını kabul ederek işbirliği içine girecek ama bizans oyunu nedeniyle yıkılacaktır.


    İlk Türk Devletlerinde Kültür ve Medeniyet

    Devlet Yönetimi
    Türklerde hükümdarlar ülkeyi törelere, gelenek ve göreneklere göre yönetirlerdi. Hükümdarların görevi dağınık boyları toplamak, halkın ihtiyaçlarını gidermek, toplumda adalet ve eşitliği sağlamak, halkın huzur ve güvenini sağlamaktı.

    Türklerde iktidarı ve hükümdarı kontrol eden, savaş ve barış gibi konularda devleti ilgilendiren önemli konuları görüşen ve kurultay adı verilen bir meclis bulunuyordu.

    Bazı Türk hükümdarları kurultayın aldığı kararların bir kısmını uygulamamıştır. Bu durum kurultayın danışma meclisine benzediğini göstermektedir.

    Eski Türklerde, devlet yönetme görevinin Hükümdarlara tanrı tarafından verildiğine olan inanç halkın Hakan’a mutlak bağlılığını sağlamıştır. Osmanlılara kadar Türk devletlerinde “Ülke toprakları hükümdar ailesinin ortak malıdır.” anlayışı devam etmiştir.

    Bu uygulamanın sonuçları şunlardır:
    • Aile üyeleri arasında sık sık taht kavgaları yaşanmıştır.
    • Türk devletleri kısa sürede parçalanmış ve yıkılmıştır. Ayrıca irili ufaklı birçok devletin kurulmasına neden olmuştur.
    • İç mücadeleler Türk devletlerinin zayıflamasına ve dış müdahalelere ortam hazırlamıştır.
    Ordu
    Türk devletlerinde hemen her Türk savaşa hazır durumda olduğundan, askerlik özel bir meslek sayılmazdı. Türk ordusunun temeli, atlı askerlerden meydana gelmiştir. Düzenli ve disiplinli ilk Türk ordusunun kurucusu Mete Han’dır. Mete Han, Türk ordusunu “onlu sisteme” göre teşkilatlandırmıştır (Onbaşı, Yüzbaşı, Binbaşı ve Tümenbaşı gibi).

    Hukuk
    Eski Türklerde yazılı hukuk yoktu. Türklerin âdet, gelenek ve göreneklerinden oluşan yazısız hukuka “töre” (türe) denilirdi. Bununla beraber, törenin anayasa niteliğinde, adalet, eşitlik ve iyilik gibi değişmez ilkeleri vardı.

    Uygurlarla birlikte hukuk daha sağlam ve şekilci bir nitelik kazanmıştır. Ticaret hayatının gelişmesi, kişiler arasındaki ilişkilerin “kanıtlanabilir” nitelikte olmasını gerektirdiğinden yazılı ve tanıklı sözleşmeler önem kazanmıştır.

    Türklerin ceza işlerinin kesin hükme bağlanması ve devlet tarafindan takip edilmesi toplumda ”kan gütme” geleneğinide engellemiştir.

    Din ve İnanış
    Türklerde en eski din Göktanrı dinidir. Gökten başka bazı dağ, ırmak, vadi gibi varlıklarda bir takım gizli güçlerin bulunduğuna inanılırdı. Bu arada güneş ve ay kutsal sayılmıştır. Eski Türklerde tanrı, sonsuzdur ve herhangi bir şekle sokulamaz. Bundan dolayı Türklerde putçuluk olmadığı gibi putları korumak için yapılan tapınaklar da yoktur.

    Öldükten sonra dirilmeye inanan Hunlar, ölülerini günlük eşyalarıyla birlikte gömerlerdi. Türklerdeki tek Allah inancı ve yeniden dirilme düşüncesi Türklerin İslâm dinini kolaylıkla benimsemelerinde etkili olmuştur. Türkler Maniheizm, Budizm, Nasturizm (tabiatçılık), Musevilik, Hristiyanlık ve Müslümanlık gibi inançları kabul etmişlerdir.turkeyarena.com

    Sosyal ve İktisadi Hayat
    Hunlar ve Göktürkler dönemlerinde göçebe bir hayat süren halk çadırlarda yaşıyordu. Türklerin yaşadıkları coğrafi şartlar hayvancılık faaliyetlerini öne çıkarmıştır.

    Türkler Uygurlar döneminde yerleşik hayata geçmişlerdir. Bu gelişmeler sonucunda Türklerde mimari gelişmiş, şehircilik ve şehir kültürü ortaya çıkmıştır.

    Türk devletlerinde sosyal hayat sınıfsızdı. Başarılı olan bir kişi en üst görevlere kadar çıkabilirdi. Ayrıca Türklerde kölecilik anlayışı yayılmamıştır.

    Elverişli bölgelerde tarım faaliyetleriyle uğraşılmıştır. Türkler arpa, buğday ve darı gibi tahılları yetiştirmişlerdir.

    Yenilgiye uğratılan ve egemenlik altına alınan ülkelerden alınan yıllık vergiler ve halktan toplanan vergiler Türk ekonomisine destek olmuştur.

    Türkler yakın komşularıyla yoğun ticari ilişkilerde bulunmuşlar, ticaret yaptıkları ülkelere canlı hayvan, konserve et, deri, kösele, kürk ve hayvani gıdalar satmışlardır.

    Türklerin yaşadığı topraklardan geçen İpek ve Kürk Yolları Türk devletlerine önemli ölçüde gelir sağlamıştır.
     



  2. RüzGaR Super Moderator

    SİYASİ-İDARİ

    AYGUCİ : Vezir

    BALIK : Şehir

    BİTİGÇİ : Kâtip(tamgacı)

    BUYRUK : Bakan

    FEDERATİF: (DEREBEYLİK)Kavimler Göçü sonrasında Avrupa'da kralların yetkilerini derebeylerle paylaştığı siyasi yapı

    APA : Saray görevlisi

    HAKAN : (KAĞAN) Hükümdar

    HATUN : (KATUN=>KADIN)Hükümdarın eşi

    İKİLİ TEŞKİLAT: (ÇİFTE HÜKÜMDARLIK): Devletin iki idari bölgeye ayrılarak yönetilmesi(han-yabgu)

    KURULTAY: (TOY=KENGEŞ) danışma meclisi

    KUT : Tanrı tarafından verildiğine inanılan yönetme gücü

    ORGİN :Taht

    OTAĞ : Hükümdar çadırı

    ŞAD : Kağan kardeşi (Vali)

    TİGİN : (TEKÎN)Şehzade

    TOYGUN : Meclis üyeleri

    TUĞ : Sancak

    YABGU : Türklerde genellikle hükümdarın kardeşi olan ve ülkenin bir bölümünü idare eden idarecilere verilen unvan

    YARLIĞ : Hükümdar buyruğu

    SORGUÇ : Hükümdarların ve vezirlerin sarıklarının üzerlerine taktıkları tüyden süsler

    Hükümdar Unvanları: HAN HAKAN, KAĞAN, YABGU, TANHU, ŞANYÛ, İDİKUT, İLTEBER,

    ASKERİ
    ONLU SİSTEM: Ordunun onbaşı, yüzbaşı gibi

    SUBAŞI : (TARKAN)Ordu komutanı

    TURAN TAKTİĞİ: (HİLAL) Sahte geri çekilişle düşmanın çember içine alındığı savaş taktiği.

    TARKAN - SUBAŞI: Ordu Komutanı

    SOSYAL
    ATAERKİL: Babanın hâkimiyetine dayalı Türk aile yapısına verilen ad.

    BOY (BOD): Sosysal, siyasi birim

    BODUN: Boylar birliği, millet,- Boyların biraraya elmesiyle oluşan siyasi teşekkül.

    II : (EL)Devlet

    KÜN : Halk

    OĞUŞ : Aile

    ÖRF : Halk arasında zamanla oluşan adet, gelenek ve görenekler

    SOSYAL DEVLET: Halk arasındaki eşitsizliği gidermeye çalışan, halka hizmeti görev kabul eden yönetim,turkeyarena.com

    URUĞ : Soy, sülale

    DİNİ
    BALBAL : Mezar taşı, - Eski Türklerde ölen bir kişinin sağlığında öldürdüğü düşman sayısı kadar mezarın üzerine dikilen taş.

    BENGÜTAŞ: Yazılı anıt

    BUDİZM : Buda öğretili inanış

    ŞAMANİZM: GÖKTANRI İNANCI Tek tanrı inancına dayalı eski Türk dini.

    KURGAN : Anıt mezar

    MANİHEİZM: Resim yapmayı kutsal sayan inanış

    ONGUN : Kutsal hayvan

    TOTEM :Kutsal cansız varlıklar

    ŞAMAN : - KAM - BAKSI Din adamı

    TAMU : Cehennem

    UÇMAĞ : Cennet

    YER-SU : Kutsal yerler, vatan

    YUĞ : Ölü gömme töreni

    EKONOMİ
    AĞILIG : Hazine görevlisi

    KAMDU : Mühürlü bez paralar

    TUDUN : Vergi memuru

    SANAT
    KOPUZ : Türklerde yaygın olarak kullanılan çalgı aleti

    KOŞUK : Şiirler

    SAGU : Ağıt

    SAV : Güzel sözler

    HUKUK
    TÖRE: Türklerde adet ve geleneklerden oluşan sözlü hukuk kuralları

    YARGUCI: Tercüman, elçi, yargıç
     
  3. SeçiL Well-Known Member

    harika olmuş teşekkürler
     

Sayfayı Paylaş