Hayatımızı Kolaylaştıran Makineler

Konusu 'Güncel Konular' forumundadır ve BaRıŞ tarafından 10 Mayıs 2012 başlatılmıştır.

  1. BaRıŞ Well-Known Member


    Hayatımızı Kolaylaştıran Makineler Basit Makineler
    Hayatımızı kolaylaştıran alet ve makinalar

    Günlük hayatımızda kuvvetin yönünün değiştirilmesinden faydalanılarak oluşturulmuş birçok araç-gereç kullanırız. Bu araç-gereçler bize iş yapma kolaylığı sağlar.

    Makineler genel olarak;
    1. Uygulanan kuvveti artırabilir.
    2. Bir kuvvetin yönünü değiştirebilir.
    3. Bir işin yapılma hızını değiştirebilir.
    4. Bir enerji türünü, başka bir enerji türüne çevirebilir.

    Çok az parçadan oluşan ve yalnızca tek bir kuvvet çeşidini kullanan makineler “Basit makine” olarak adlandırılır. Basit makinelerle, uygulanan kuvvetin büyüklüğü ve yönü değiştirilerek iş yapma kolaylığı sağlanır. Bu tür makineler insanoğlu tarafından binlerce yıldır kullanılmaktadır.

    BASİT MAKİNELER
    Herhangi bir işi yaparken kas kuvvetimizin yetersiz kaldığı hallerde, imdadımıza basit makineler yetişir.
    Basit makine: Bir kuvvetin yönünü veya büyüklüğünü değiştirmek için kullanılan makinelerdir. Makineler, iş yapma kolaylığı sağlar. İşten kazanç sağlamaz.
    Çok az parçadan oluşan ve yalnızca tek bir kuvvet çeşidini kullanan makinelere, basit makine denir. Basit makinelerle, uygulanan kuvvetin büyüklüğü ve yönü değiştirilerek iş yapma kolaylığı sağlanır.
    Makinelerin iş yapma kolaylığı sağladığını biliyoruz. Fakat bu durum, onların iş kazancı da sağlayacağı anl***** gelmez. Üstelik makineler kendi başlarına enerji de üretemez. Bir yerde çakılı olan çiviyi elimizle de söksek, pense yardımıyla da söksek aynı işi yapmış oluruz.

    Eğer bir iş yapılacaksa o işin yapılabilmesi için enerji kullanılmalı, bu işi makine yapacaksa ona enerji verilmelidir. Çünkü makineler, kendilerine verilen enerjiden daha fazla iş yapamazlar.

    KALDIRAÇLAR
    Sağlam bir destek etrafında dönebilen çubuklara kaldıraç denir.
    Bir kaldıraçta kuvvetin desteğe olan uzaklığına kuvvet kolu, yükün desteğe uzaklığına yük kolu denir.
    Kuvvet kolu, yük kolundan büyük ise, kuvvetten kazanç sağlanır.

    Bu tip basit makinelere örnek olarak pense, makas, tahtarevalli, kerpeten, keser ve eşit kollu terazi sayılabilir.
    Tüm kaldıraçlar destek denilen sabit noktalar üzerinde hareket eder.
    Daha uzun bir kuvvet kolu kullandığınızda, bir yükü daha az kuvvetle kaldırabilirsiniz.

    KALDIRAÇ ÇEŞİTLERİ
    1. Desteğin ortada, kuvvetin ve yükün uçlarda olduğu kaldıraçlar:

    [​IMG]

    Desteğin uygulanan kuvvet ile yük arasında olduğu kaldıraçlara kerpeten, keser, tahterevalli örnek verilebilir.

    2. Yükün ortada, desteğin ve kuvvetin uçlarda olduğu kaldıraçlar:

    [​IMG]

    Bazı kaldıraçlarda destek kaldıracın bir ucunda, uygulanan kuvvet ise diğer ucundadır. Yük, bunların arasında yer alır. Fındık kıracağı, el arabası ve menteşeli kapılar bu tip kaldıraçlara örnektir.

    3. Kuvvetin ortada, desteğin ve yükün uçlarda olduğu kaldıraçlar :
    Bazı kaldıraçlarda ise destek kaldıracın bir ucunda, yük kolu ise diğer ucunda yer alır. Uygulanan kuvvet ikisinin arasındadır. Tenis raketi, cımbız, kürek gibi araçlar bu esasa göre yapılmıştır.

    [​IMG]


    MAKARALAR
    Sabit bir eksen üzerinde dönebilen cisimlere makara denir. İki çeşit makara vardır;

    SABİT MAKARA
    Sabit bir noktaya asılan ve dönerek cisimlerin hareket etmelerini kolaylaştıran makaraya, sabit makara denir. Sadece iş yapma kolaylığı sağlayan makaralardır. Sabit makaralarda kuvvet kazancı yoktur.

    [​IMG]

    Yükü bir tek sabit makara ile kaldırdığımızda uyguladığımız kuvvet ile yükün ağırlığı birbirine eşit olur.
    Kuvvet=Yük

    5N yükü 5N luk bir kuvvetle kaldırabiliriz.

    HAREKETLİ MAKARA
    [​IMG]

    ük ile birlikte hareket eden, hem iş yapma kolaylığı hem de kuvvetten kazanç sağlayan makaralardır.

    Kuvvet=Yük/2

    NOT: Hareketli makaralarda kuvvetten yarı yarıya kazanç vardır. Örneğin, 10 N ağırlığındaki bir yükü 5 N ‘luk kuvvet uygulayarak kaldırabiliriz. Ancak kuvvetten kazanç kadarda, yani 2 kat, yoldan kayıp olur. Örneğin, yükü 1 m kaldırmak için, kuvvet 2 m yol almalıdır.

    Hareketli makarada, kaldırılacak yükün ağırlığı, iki ip arasında eşit olarak paylaşır. Makara sistemi, vinçlerde yaygın olarak kullanılır. Böylece ağır bir yükü kaldırmak için uygulanması gereken kuvvet önemli ölçüde azaltılmış olur.

    [​IMG]

    PALANGALAR
    Hareketli ve sabit makara gruplarından oluşan sistemlere palanga denir.
    Ancak sabit makaranın yanında bir de hareketli makara kullanırsak uygulamamız gereken kuvveti yarıya düşürmüş oluruz. Fakat bu durumda da çekmemiz gereken ip uzunluğu iki katına çıkmış olur. Ancak makara sayısı arttıkça çekmemiz gereken ipin uzunluğu da makara sayısıyla orantılı olarak artar.
    Bileşik makara sistemi, sabit ve hareketli makaradan oluşur. Bu makara sistemi, kuvvetin yönünü değiştirirken kuvvetten de kazanç sağlar.

    EĞİK DÜZLEM
    Bir ucu diğerinden yüksekte bulunan yüzeylere eğik düzlem denir.
    Bazen kaldırılması zor olan yükleri belki bir yüksekliğe taşımak için eğik düzlemler kullanılır.
    Eğik yüzey boyunca itilen ya da çekilen yük, istenilen yere daha az kuvvetle çıkarılabilir. Ancak aynı yük, çok daha uzun bir mesafede taşınmış olur. Aslında eğik düzlem kullanıldığında, yapılan iş miktarı azalmaz.
    -Çok katlı binaların ve minarelerin merdivenleri, eğimi az olması için dönemeçli yapılır.
    -Virajlı yollarda araçların yoldan çıkmamaları için, yola içe doğru eğim verilmektedir.

    [​IMG]
    [​IMG]

    VİDA: Eğik düzlem yapılı bir basit makinedir. Silindirin etrafına sarılı eğik bir düzlemdir.

    DİŞLİLER: Çevresinde eşit aralıklarla düzgün çıkıntıları bulunan ve bir eksen etrafında dönebilen tekerleğe dişli çark denir.
    Dişli çarklara kısaca dişliler adı verilir. Günlük hayatımızda bisikletten otomobile, matkaptan gemiye kadar birçok araç ve gerecin yapımında farklı boyut ve türdeki dişlilerden yararlanılır.
    Matkabın bir büyük ikide küçük dişli çarktan oluşur. Büyük çark bir kez döndüğünde kendisine bağlı küçük çarklar birçok kez döner. Böylece matkabın küçük çarklarına bağlı olan matkap ucu çok hızlı hareket eder.
    Dişli çarklar, kullanım amaçlarına göre farklı büyüklükte imal edilir. Çarkın çapı büyüdükçe diş sayısı da artar.
    Örneğin, büyük çarktaki diş sayısı 52, küçük çarktaki diş sayısı 13 olan bir bisiklet düşünelim. Bu durumda bisikletteki büyük çarkın çapı, küçük çarkın çapının 4 katı olacaktır. Yani pedalı çevirdiğimizde zincire bağlı büyük çark 1 kez dönerken küçük çark 4 kez dönecektir.

    [​IMG]


    TEKERLEK:Sabit bir eksen etrafında dönen silindir biçimli basit makinedir

    Basit makinelerin bir araya getirilmeleriyle oluşturulmuş bileşik makineler de vardır ve bileşik makineler hayatımızda daha fazla yer tutar.
    Mutfakta kullanılan bıçakların zamanla köreldiği için bilendiğini görmüşsünüzdür.
    Kaynak: Muhteva

    Hayatımızı kolaylaştıran makineler hakkında bilgi
     



Sayfayı Paylaş