Enlemin İklim Üzerindeki Etkileri

Konusu 'Coğrafya' forumundadır ve RüzGaR tarafından 9 Ekim 2013 başlatılmıştır.

  1. RüzGaR Super Moderator


    Enlemin İklim Üzerindeki Etkisi Nelerdir

    Enlem, Ekvator'un kuzeyindeki veya güneyindeki herhangi bir noktanın Ekvator'a olan açısal mesafesidir. Enlemin iklimsel olarak birçok etkisi vardır.

    Mevsimler: Ekvator ve kutuplar üzerinde tam zıt mevsimler yaşanır. Mesela Türkiye ve Rusya aynı yarım kürelerde bulunmalarına rağmen kış şartları enleme bağlı olarak Rusya’da daha sert geçmektedir.

    Sıcaklık Dağılımı: Sıcaklık dağılımları da enlemlere bağlı olarak değişmektedir. Örnek verecek olursak Türkiye’den yola çıkan birisi güneye gittikçe havaların sıcaklaştığını kuzeye gittikçe de havaların serinlediğini hissedecektir.

    Hayvan Türleri: Hayvan türleri de enlemlere göre bir dağılış sergilemektedir. Kutup ayısı görmek için kutuplara gitmek gerekirken papağan görmek için ise sıcak enlemlere doğru hareket etmek gerekmektedir. Hayvan türleri de biyolojik özelliklerine bağlı olarak enlemsel bir dağılış sergilemektedir.

    Tarım Ürünleri: Enlem farklılıkları her yerde çeşitli tarım ürünlerinin yetişmesine imkân tanımıştır. Örneğin kahve, Hindistan cevizi vs. sıcak yerleri seven bitkilerdir. Buna bağlı olarak ekvator ve çevresindeki alanlarda yetiştirilebilir. Kutuplarda ise soğuğa bağlı olarak bitki yetişmemektedir.

    Bitki Örtüsü: Tarım ürünlerindeki gibi çeşitlilik göstermektedir. Enlemine bağlı olarak kutuplara yakın bölgelerde ancak yaz mevsiminin gelmesiyle ortaya çıkan bitki toplulukları görülmekle beraber ağır kış şartlarının gelmesiyle bu bitkiler yok olmaktadır. Fakat alçak enlemlerde orman, maki savan gibi değişik bitki türlerine rastlanmaktadır.

    Deniz Sularının Özellikleri: Ekvatordan kutuplara gidildikçe denizlerdeki tuzluluk oranı azalır. Kutuplardan ekvatora gidildikçe ise tuzluluk oranı artar. Örnek verecek olursak enlemine bağlı olarak Akdeniz Karadeniz’den daha tuzludur.

    Rüzgârların Esiş Özellikleri: Bir yerin bulunduğu enlem noktası oranın rüzgâr özelliklerini belirler. Örnek vermek gerekirse Türkiye’de kuzeyden esen rüzgârlara sıcaklığı düşürürken güneyden esen rüzgârlar sıcaklığı artırırlar. Aynı şekilde kutuplardan esen rüzgârlar soğuk ekvatordan esen rüzgârlar ise sıcaktır.

    Tarımın Üst Sınırı: Ekvatora gidildikçe tarım üst sınırı artarken, kutuplara gidildikçe bu özellik ters orantı gösterir.

    Orman Üst Sınırı: Tarım üst sınırıyla aynıdır. Enlemlere göre sıcaklıklar farklılık gösterdiği için orman üst sınırı ekvatorda artarken, kutuplara gidildikçe bu sınır en alt seviyeye iner. Kutuplarda ise bu sınır sıfırdır çünkü etraf buzlarla kaplıdır.

    Kalıcı Kar sınırı: Kalıcı kar dağlarda yıl boyunca erimeden kalan kara denir. Ekvator ve yakın merkezleri çok sıcak olduğu için buralarda kalıcı kar sınırı çok üst seviyelerdedir. Hatta yoktur. Bu durum kutuplarda farklılık gösterir ve kalıcı kar sınırı en alt seviyelere iner. Türkiye’den düşünecek olursak Türkiye’de yazın yüksek rakımlı bir dağa çıkmaya başladığımızda kalıcı karları ancak zirvelerde görebiliriz. Kutuplara gidildikçe ise bu sınır gittikçe düşer ve kutuplara ulaştığımızda kalıcı kar noktası sıfıra inmiştir. Çünkü her yer kalıcı karlarla kaplıdır.
     



Sayfayı Paylaş