Deneme süresi nedir

Konusu 'İş Hayatı' forumundadır ve OrKuN tarafından 15 Ocak 2012 başlatılmıştır.

  1. OrKuN Well-Known Member


    İş Kanunu'na göre deneme süresi ne kadardır
    İşe alımda deneme süresi ne kadardır?
    Deneme süresi bir işçinin işyerine ve işine uyum sağlayıp sağlayamayacağının anlaşılması için geçen süredir. Ancak bunun sigortayla bir ilgisi yoktur. Patronlar işçileri sigortasız çalıştırmak için “Hele bir deneme süresini görelim de ona göre” derler. Patronların bu tutumu yasa dışıdır ve işçileri kandırmak ve oyalamak içindir. 2 aylık bir iş için bile bir işyerine girseniz patron yine sizi işe girmeden 1 gün önce SSK’ya bildirmek ve sigortalı çalıştırmak zorundadır.

    Tecrübesiz birçok kişinin karşılaştığı sorunlardan biri de işverenin ‘deneme süresi’ kavramından anladığı ‘dolandırma süresi’dir.

    Deneme süresi’, sadece birkaç görüşmede verecekleri karar konusunda emin olamayan çalışan ve işverenin birbirini çalışma ortamında tanıyabilmeleri ve sonunda birlikte çalışmaya devam edip etmeyecekleri kararını alacakları süredir ve her iki taraf için de son derece makul bir istektir. Bu süre için ödenecek maaşın, işe devam halinde ödenecek maaştan daha düşük olması da makuldür. Fakat, öncelikle bu sürenin görüşme sırasında adı konulmalıdır. Genellikle bir ay civarında sürer. Bu sürenin adının ‘deneme’ olması, çalışanın o dönemde yaptığı işlerin müsvedde olduğu veya çalışan henüz kadrolu olmadığından çalışmalarının maddi karşılığını almamasının normal bir durum olduğu anl***** gelmez. Çağımızda en değerli şey zamandır ve iş dünyasında harcanan emek ve zamanın karşılığı belli bir ücretle ödenir. Yani ‘deneme işvereninizin’ yaptığınız çalışmalara herhangi bir karşılık vermeksizin size, ‘deneme süresinde yaptığın işi beğenmedim sana hayatta başarılar’ diyerek işin içinden sıyrılması ne insan ne iş ahlakına yakışır. Ne var ki bu tarz bir işverenin zaten davranışlarını bu kriterlere uydurmaya çalışmak gibi bir kaygısı yoktur. Bu nedenle çalışanın konuya ahlaksal değil hukuksal açıdan yaklaşması gerekir. Hukuksal bir yaklaşım içinse delil yani belge, yani sözleşme şarttır.

    Zaten genellikle bu yollardan hiçbiri kurnaz işveren için, elinizdeki sözleşme kağıdınızla maliyeye, sosyal sigortalar kurumuna veya ticaret odasına yapacağınız şikayetlerden daha caydırıcı olmaz. Lütfen günümüzde özellikle küçük çaplı şirketlerde sömürülmesi kuvvetle muhtemel haklarınızı koruma altına alacak böyle bir anlaşma yapmayı çok da gerekli olmayan ufak bir ayrıntı gibi görmeyin ve en azından böyle bir bilincin oluşmasına katkıda bulunun.

    Anlaşma sırasında dikkatten kaçırılmaması gereken şey zamanlamalardır. Çalışmaya başladığınızda

    1. İşverenin diğer çalışanlarla ilişkisini gözlemleyin,
    2. Daha önce benzer örnekler yaşanmış mı araştırın.
    3. Size verilen söz ve taahhütler yerine geliyor mu? bakın.
    4. Mesleğiniz açısından orada bulunmak size fayda sağlıyor mu? değerlendirin.
    5. Stajyer çalıştırmak şirketin genel alışkanlığı mı? gözlemleyin.
    6. faaliyetleri modern ve profesyonel olarak mı yapılıyor yoksa aşırmalara göz yumuluyor mu? gözlemleyin.
    7. Mesai saatleri herkes açısından nasıl? şİkayet konusu oluyor mu? Diğer çalışanlar bu konuda neler düşünüyor.
    8. Siz hangi görev tanımıyla işe girdiğinizi bir kağıda yazın. Sizden bu tanıma uymayan neler isteniyor her akşam belirleyin.
    9. Toplantılara yeterince ve gerçekçi olarak katılıyor musunuz? Düşüncelerinize karşı tepkiler nasıl? veya düşünce öne sürebiliyor musunuz?
    10. İlk anlaşma süreniz dolduğunda hiç bir koşulda geçirmeden konuyla ilgili kişiyle yeni dönemi konuşun.
    11. Anlaşma süreniz sonunda mırın kırın ediliyor mu? Yetersizlik vb. şeyler söyleniyor mu?,
    12. bir dönem daha bu şekilde devam etmeniz öneriliyor mu?

    Bu değerlendirme kriterlerinde sizce gerçekleşen şeyler var ise bir dakika bile geçirmeden o işyerine veda edin. Bunun sizin kimliğinize ve iş yaşamınıza paradan daha önemli katkıları olacaktır. Belirlenen günde mutlaka ilgili kişiyle konuşun. Siz o işyerinin belirlenen gün sonunda çalışanı olmaktan çıkıyorsunuz. Bu nedenle net bir şekilde yeni dönem için konuşabilirsiniz.

    Son olarak işyeri ile ilgili şikayetlerinizi, işyerinde çalışanlarla, internet siteleri ile vb. yerlerde paylaşmayın. kimliğinizin gelişmesi için bir ders aldığınızı düşünün bir daha ki anlaşmanızı daha sağlam yapın.

    İşyeri sizi kendi ortamı için yetersiz bulabilir, üzülmeyin. Önemli olan bunu zamanında sizinle paylaşmasıdır. Siz yolunuza devam edin.

    Bütün bu gözlemleri yapmıyorsanız, gereklerini yerine getirmiyorsanız siz o işyerinde problem yaşamaya hazırsınız demektir.


    İş Kanunu’na göre deneme süresi ne kadardır?
    Deneme süresi içerisinde hizmet sözleşmesinin sona ermesi halinde tarafların kanuni hakları nelerdir?

    İşçi ve işverenin birbirlerini tanımaları için iş sözleşmesine bir deneme süresi konulabilir. Taraflar iş sözleşmesine deneme süresi koyup koymamakta serbesttir. Hizmet sözleşmesinin belirli süreli veya belirsiz süreli olması deneme süresi konulmasına engel değildir. Deneme süresinin hukuki bakımdan anlamı bu süre içersinde gerek işçinin gerekse işverenin karşı tarafa herhangi bir tazminat ödemeksizin sözleşmeyi sona erdirebilme imkanına sahip olmasıdır. İşçinin çalışmasının deneme süresinden sonra da devam etmesi halinde, deneme süresi olarak geçen süre, yıllık ücretli izin ve kıdem tazminatının hesabında dikkate alınır. İşçi, deneme süresi içerisinde ücrete hak kazanır; sendikaya üye olabilir, greve katılabilir, zorunlu sigorta hak ve yükümlülüğü başlar. Deneme süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçinin yukarıda sayılan haklar yönünden diğer işçilerden hiçbir farkı yoktur. Farklı olan taraf, deneme süresi içerisinde sözleşmenin taraflarca tazminatsız sona erdirilebilmesidir.

    4857 sayılı İş Kanunu’nun 15. maddesine göre taraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulduğunda bunun süresi en çok iki ay olabilecektir. Bu deneme süresi toplu iş sözleşmesi ile dört aya kadar uzatılabilecektir. Bu süreler azami sürelerdir. Taraflar daha kısa bir deneme süresi kararlaştırabildikleri halde, kanunda belirtilen bu sürelerin üzerinde bir deneme süresi kararlaştıramayacaklardır.

    Kaynak: Çalışma Bakanlığı
     



Sayfayı Paylaş