Dalga ve Akıntıların Oluşturduğu Yer Şekilleri

Konusu 'Coğrafya' forumundadır ve RüzGaR tarafından 26 Ocak 2015 başlatılmıştır.

  1. RüzGaR Super Moderator


    Dalga ve Akıntıların Oluşturduğu Yer Şekilleri Nelerdir

    Dalga, deniz ve göllerdeki kuzey sularının periyodik salınımlarıdır. Dalga oluşumunun temel nedeni rüzgarlardır. Deniz yüzeyini yalayarak esen rüzgarlar, sürtünme nedeniyle durgun sulara hareket kazandırır. Deniz yüzeyi pürüzlenir ve sürekli biçim değiştirir. Deniz yüzeyinin salınım hareketine dalgalanma deniz yüzeyinde beliren pürüze dalga denir.

    1. Dalga Aşındırma Şekilleri
    Dalgaların aşındırma gücü, dik kıyıların önünde çok fazladır. Açıklarda görülen serbest (büyük) dalgalar, sığ kıyılarda kırılır (çatlar). Dalgalar dik kıyılarda genelde aşındırma, sığ kıyılarda ise genelde biriktirme faaliyetinde bulunurlar.

    Falez (Yalıyar)
    Yüksek kıyılarda dalgaların etkisiyle kıyıların alt kısımları aşındırılır ve bazı oyuklar oluşur. Bu oyuklar büyüdüğü zaman tavanları çöker ve denize dik kıyılar meydana gelir. Bu dik kıyılara falez ya da yalıyar adı verilir.

    Ülkemizde falezler en çok Karadeniz kıyılarında oluşmuştur. Çünkü, en dik kıyılarımız Karadeniz kıyılarıdır. Hopa – Sarp arası ile Cide – İnebolu arası ve Şile çevresi falezli kıyıların en fazla olduğu yerlerdir. Akdeniz’de Teke ve Taşeli kıyılarında da falezler oluşmuştur.

    2. Dalga Biriktirme Şekilleri: Dalgalar derin olmayan (sığ) denizlerde, kıyıya gelmeden, zemine dokunarak kırılır, tabandaki kum ve çakılları kıyıya doğru sürükleyerek kıyı önünde biriktirir. Böylece plajları oluşturur.

    Sığ deniz kıyılarında dalgaların sürükleyip getirdiği kum ve çakılların birikmesi ile şu biriktirme şekilleri oluşur:

    a) Kıyı Oku: Kum ve çakılların, karanın denize doğru çıkıntı yaptığı (burun) yerlerde birikmesi ile oluşmuştur.

    b) Kıyı Kordonu (Set): Dalgaların getirdiği kum ve çakılların bir koyun önünde birikmesi ile oluşmuştur.

    c) Lagün (Deniz Kulağı): Kıyı kordonlarının bir koyun önünü kısmen kapatması ile oluşmuştur. (Fethiye-Ölüdeniz)

    d) Bağlama Kordonu (Tombolo): Kıyı oklarının, kıyı yakınında bulunan bir adaya doğru uzanıp, bu adayı karaya bağlaması ile oluşmuştur. (Sinop - İnceburun Yarımadası, Erdek - Kapıdağ Yarımadası)
     



Sayfayı Paylaş