Bitki Hücresinde Mitoz Bölünme Nasıl Gerçekleşir

Konusu 'Biyoloji' forumundadır ve RüzGaR tarafından 2 Ocak 2015 başlatılmıştır.

  1. RüzGaR Super Moderator


    Bitkilerde Mitoz Bölünme Nasıl Gerçekleşir

    Bitki hücreleri diğer ökaryotik organizmaların hücrelerinden oldukça farklıdırlar. Büyük bir merkezî koful (tonoplast adlı bir zarla çevrilidir) hücrenin turgorunu (hücre zarının hücre duvarına yaptığı basıncı) düzenler ve sitozol ile bitkinin öz suyu arasında moleküllerin hareketini kontrol eder.

    Mitoz bölünme, sitoplazma bölünmesini (sitokinez) ve çekirdek bölünmesini (mitoz) kapsayarak iki evrede gerçekleşir. Mitoz evresinde (çekirdek bölünmesi) profaz, metafaz, anafaz, telofaz adı verilen 4 evre görülür. Bu evrelerden önce interfaz adı verilen bir hazırlık evresi vardır. Bitki hücrelerinde gerçekleşen mitoz bölünme, hayvan hücrelerinde gerçekleşen mitoz bölünmeye benzemekle beraber aralarında bazı farklılıklar vardır;

    Çekirdek bölünmesi evresinde hayvan hücresinde bulunan sentriyoller (sentrozom), gelişmiş bitki hücrelerinde bulunmaz.

    Hayvan hücrelerinde interfaz evresinde eşleşen sentriyoller ayrı kutuplara giderken iğ iplikleri oluşur. Bitkilerde ise iğ iplikleri sitoplazmadaki proteinlerden oluşur.

    Sitoplazma bölünmesi (sitokinez) evresinde de hayvan hücrelerinde boğumlanma, aktin ve miyozin ipliklerinin etkileşimi sonucunda bir bölünme oluğu oluşurken, bitki hücrelerinde boğumlanma görülmez ve ara lamel adı verilen bir yapıyla sitoplazma ikiye bölünür. Lamel oluşumu hücrenin orta bölümünden çevreye doğrudur.

    Mitoz Bölünme Evreleri
    Belli bir yüzey-hacim oranına ulaşan hücreler bölünme hazırlıklarını tamamlayarak dört safhada mitoz bölünmeyi gerçekleştirirler. Mitoz bölünme meydana gelirken önce çekirdek eşlenir. Bu olaya karyokinez denir. Sonra sitoplazma bölünmesi buna da sitokinez denir.

    a) İnterfaz Evresi
    Bir bölünme kademesi olmayıp , iki mitoz arasındaki gelişme safhasıdır. İnterfazda genç hücre beslenme, büyüme, protein sentezi gibi biyolojik olayları gerçekleştirir. Fakat hücre bölünme mesajını aldığı andan itibaren bölünme hazırlıkları yapılır. Bu hazırlıklardan sonra interfaz biter bölünme başlar.

    Bölünme hazırlıklarını en önemlisi kromotin ipliklerin (DNA) kendini eşlemesidir (Replikasyon) Hayvansal hücrelerde sentrozom da kendisini eşler. Hücreyi ağ gibi kuşatmış bulunan endoplazmik retikulum yıkılarak bölünme kolaylaştırılır.

    Son olarak bölünme başlarken hücrenin diğer hayatsal faaliyetlerini minimum seviyeye indirilir.

    b)Profaz Evresi
    Mitoz bölünmenin en uzun safhasıdır. Eşlenmiş kromotin ipliler sentromer bölgelerinden birbirlerine tutunmuşlardır. Bu eşlere kardeş kromatidler denir. Profazda kromotin iplikler kısalıp kalınlaşarak belirgin hale gelir. Bu belirgin yapılara kromozom denir. Profaz sonunda çekirdek zarı ve çekirdekçik eriyerek kaybolmuştur. Sentrozom çiftleri zıt kutuplara çekilerek iğ ipliklerini oluşturmaya başlamışlardır.

    c) Metafaz Evresi
    Eşlenmiş kromozom çiftleri hücrenin ekvator çizgisinde yan yana gelerek tek sıra halinde dizilirler. Sentromer bölgelerinden de iğ ipliklerine tutunurlar. Sentromerler eşlenir kromozomlar en rahat bu safhada görülerek sayılabilir.

    d)Anafaz Evresi
    Sentromer bölgelerinden birbirlerine tutunmuş olan kardeş kromotidler birbirlerinden ayrılarak zıt kutuplara doğru çekilirler bu çekme işlemini iğ iplikleri gerçekleştirir. Mitozda kromozom sayısı ve kromozom yapısı aynı olan hücrelerin olmasını sağlayan esas olay, bu safhadaki kardeş kromotidlerin ayrılmasıdır.

    e)Telofaz Evresi
    Birbirinde ayrılan kromozom akımlarının kutup bölgelerinde kümeler içersinden sonra, çekirdek zarları ve çekirdekçikler aniden oluşarak belirgin hale gelir. Kromozomlar teker kromotin iplik haline indirgenirler. İğ iplikleri kaybolur. Telofaz sonunda karyokinez bitmiş ve iki çekirdekli bir hücre oluşturmuştur. Sitoplazmanın bölünmesiyle iki yeni hücre oluşur.

    f) Sitokinez Evresi
    Sitoplazmanın bölünmesi bitki ve hayvan hücrelerinde farklılık gösterir.
    Hayvan hücreleri, iki taraftan ve dıştan içeriye doğru boğumlanarak bölünür. Bitki hücrelerinde iseselülöz çeper boğumlanmaya imkan vermediği için, iki çekirdek arasında, golginin salgısıyla bir hücre plağı oluşturulur. Bu plak ortadan kenara doğru uzayarak iki hücrenin ayrılmasını sağlar.

    Ayrıca bitki hücrelerinde sentrozom bulunmadığından iğ iplikleri sitoplazmadaki proteinlerden oluşan iki hücre kalıtsal madde bakımından tamamen aynıdır.turkeyarena Belki stoplazmanın miktarından kaynaklanan hücre Büyüklükleri kısmen farklı olabilir veya organellerin dağılımı eşit olmayabilir.

    Bir canlının değişik doku ve organlarında mitoz oranları farklıdır. Genç bireylerde hücreler 20 dakikaka da bir bölünebilirler. Bitkilerin gövde, dal ve kök uçlarında meristem dokusu çok hızlı mitoz geçirirken, bir çok dokusu hiç bölünmez.

    Hayvanlarda epitel doku hızlı bölünürken, kemik hücreleri çok yavaş bölünür. Sinir hücreleri ise belli bir zamandan sonra hiç bölünmez. Mitoz hızı canlının yaşlanmasıyla da değişir. Embriyo ve gençlik döneminde mitoz en hızlıdır. Gelişme tamamlandıktan sonra belli bir süre sabit hızla devam eder. Yaşlanma başlayınca mitoz hızıda düşer. Yaşlıların yaraları bu yüzden geç iyileşir.
     



Sayfayı Paylaş