Atasözlerinde Kalıplaşmanın Gerçekleşmesi

Konusu 'Türkçe-Edebiyat' forumundadır ve RüzGaR tarafından 7 Mart 2011 başlatılmıştır.

  1. RüzGaR Super Moderator


    Atasözlerinde Kalıplaşmanın Gerçekleşmesi
    Atasözleri bir toplumun ortak kullandığı kalıplaşmış sözlerdir. Bu nedenle herhangi bir kimse, atasözlerindeki sözcükleri ya da sözcüklerin sırasını değiştiremez. Örneğin “Dikensiz gül olmaz.” atasözü “Gül dikensiz olmaz” şeklinde söylenemez. “Komşunun tavuğu komşuya kaz görünür” atasözündeki “kaz” kelimesi yerine “ördek” veya “horoz” denmez. Bunun nedeni, atasözlerinin bir kişinin değil, bütün toplumun ortak malı olması ve o toplumun düşünce ve dil zevkini yansıtmasıdır.

    Ancak, bazı atasözleri tarihsel süreç içinde değişikliğe uğramıştır.

    Örnek: “Ayağını yorganına göre köskıl.” → “Ayağını yorganına göre uzat.” Bu atasözündeki “köskıl” kelimesinin yerine günümüzde “uzat” kelimesi kullanılmaktadır. Tarih boyunca dilde ve kültürde oluşan değişmeler atasözlerine de yansımıştır.

    Kalıplaşmanın bir istisnası da bir atasözünün farklı bölgelerde değişik şekillerde söylenmesidir.

    Örnek: Mum dibine ışık vermez. → “Çıra dibi karanlık olur”

    Örnek: Er ekmeği er kursağında kalmaz. → Er lokması er kursağında kalmaz.

    Örneklerdeki gibi bazı atasözlerinde, hem sözcüklerin sırası hem de sözcükler değişebilmektedir. Ancak, bu değişiklik kişiden kişiye değil bölgeden bölgeyedir. Bu durum, atasözlerinin tarihsel süreç içinde ve farklı bölgelerde değişikliğe uğrayabildiğini gösterir.
     



Sayfayı Paylaş