Adıyaman Yöresel Kıyafetleri Hakkında Bilgi

Konusu 'Güneydoğu Anadolu' forumundadır ve hakan788 tarafından 18 Şubat 2014 başlatılmıştır.

  1. hakan788 Well-Known Member


    Adıyamanın Yöresel Kıyafetleri Hakkında Bilgi

    Adıyaman’da giyim kuşam şehir merkezinde ve ilçe merkezlerinde geleneksel biçimini yitirmekle beraber, kırsal kesimde geleneği koruyan kıyafetlere rastlamak mümkündür. Kadın ve erkek giyiminde Adıyaman yöresi özelliklerini en iyi yansıtan, asırlar boyu süre gelmiş, günümüzde ise yok olmaya yüz tutmuş yöresel kıyafetler bugün sadece kırsal yöredeki halk tarafından tüm özelliklerini muhafaza eder şekilde kullanılmaktadır.

    Şehir merkezinde ise kadın ve erkek kıyafetlerinin geleneksellikten uzaklaşarak modernleştiği görülmektedir. Adıyaman ilinde gerek erkek gerekse kadın kıyafetlerinde, özellikle son yıllarda, şehir merkezinde geleneksel giyimin tamamıyla terk edildiği, ancak kırsal kesimde il kültürnün özünü yansıtacak önem ve değere sahip kıyafetleri, büyük bir zevkle giyildiği görülmektedir.

    Kadın Kıyafeti

    Kadın kıyafetinde baş süslemesi oldukça ayrıntılıdır. Terlik adı verilen özel bir başlığın etrafına puşu diye bilinen bir bez sarılır. Puşunun üzerine gümüş işlemeli ve kenarlarından gümüş paralar sarkan bir taç geçirilir. Gümüş paraların yerine mali duruma bağlı olarak altın liralar da takılabilir. Baş süslemesinin üzerine dört metre eninde bir keten örtülür ve bu ketenin iki ucu çene altından geçirildikten sonra başın arkasında bağlanır. Genç kızlar baş süslemesini aynı biçimde bağlarlar ama keten örtmezler. Eskiden kadın takıları arasında tercih edilen altın ya da gümüş kemerleri, “Çelen” adı verilen ve başın iki yanından sarılıp arkada bağlanan altın başlığı ve 15 ila 20 adet misket şeklinde altın “hab” adıyla bilinen gerdanlıklar ve başka yörelerde “gıramuse veya gıramusa” da denilen “kıramus” altın liralardan oluşturulan bir başka boyun takısı takılırdı. Günümüzde ise fanteziye yönelik altın çeşitleri kullanılmaktadır.

    Erkek Kıyafeti

    Kadın kıyafetindeki değişiklik sürecini erkek kıyafetlerinde de görmek mümkündür. Son yıllardaki hızlı değişen giysi kültüründe kalıcı etkiler bırakmıştır.

    Kırsal kesimlerde yöresel kıyafetlerin örneklerine rastlamak mümkündür. Dağ köylerinde kıl kumaştan yapılmış şalvar, aba denilen ceket ve yakasız gömlek giyildi. Aba yakalı ve yakasız şekilleri olan bir çeşit gömlektir. Ayağa çorap ve yemeni giyilir.

    Şalvar ve yakalı veya yakasız gömlekle bütünleşen kıyafetin üzerine “fillik kuşak” denilen ipek, püskül, beyaz renkte bir kuşak sarılmaktadır. Ayağa ise el örgüsü çorap ve üzerine yemeni giyilir. Erkek kıyafetlerinde kıl kumaştan yapılan şalvarlar ve abalar günümüzde varlığını yitirmeye başlamıştır.

    Oyuncu Giysileri

    Kadın Oyuncu Giysileri

    Ayakkabı : Yemeni ve çarıktır. yemeninin arkası düzdür. Ön tarafı açık ve avaredir. Yemininin rengi ise kırmızıdır.

    Çorap : Yünden olup (ele örülmüş) ince ve desenlidir.

    Şalvar : Boydan olup paçalarının uçlarına lastik geçirilen, kumaşı kırmızı saten veya kutindir.

    İç Gömlek : Pazenden olup boydandır, kolları yarımdır.

    Zıbın : Kumaşı kutinden olup halep malıdır, boydan üç etektir, astarı kırmızı veya mavi küçük desenli çiçeklidir. Kollar uzun, kol ağzı tek yırtmaçlıdır. Ön iki eteğin uçlarına basmadan ipler dikilir, arkadan üstüste gelecek şekilde çarpaz edilerek önden bağlanır, kuşak erkekte olduğu gibidir, zıbın üstüne bağlanır.

    Taç : Kadın oyuncular için başlarının üzerine yuvarlak gümüşten yapılan yanları zincirli gümüş panezlftir.

    Keten : Yazma iki kat edilip başa konulur ve uçları arkadan ilmik yapılır.
    Adıyaman yöresinde iki çeşit baş bağlama vardır.

    Ovadaki baş bağlama, kırsal kesimde yaşayanların baş bağlamaları, başa takılan kep buğday sapından örülür, etrafı kahverengi pazenle çevrilir, üstüne gümüşten taç takılır. Tacın zincirine altın veya gümüş gazi (Altın) takılır, kullabın alt kısmına pendik denilen bir kumaş dikilir. Kepin üstüne ise beyaz keten veya satenden saçaklı hiddik takılır.turkeyarena.net Ketenin altına puşu bağlanır, puşu tamamen sırmadandır, kahverengi ve sırmalıdır, bu bağlantı şekline üsten bağlama adı verilir.

    Erkek Oyuncu Giysileri
    Çorap: Yün iplikle örülür, iki çeşittir. Çorapların elle örülmesi daha makbuldür, kaba olan coliki, ince örülen ise desenlidir. renkleri beyazdır. Çorabın lastik yünden iplik örülür bunlara bağlanır;

    Ayakkabı (Çarık) : Hayvan derisinden yapılır, deri ipliği ile dikilir, etrafına delikler yayılarak deri iplikleri ile kundura bağı gibi bağlantı yapılır.

    Ayakkabı (Yemeni) : Kösele veya deriden yapılır arka kısmı üç santim kadar uzundur. (Paçiklidir) topuk kısmı çok alçaktır, yemeni genellikle siyah deriden yapılır.

    Şalvar: Gabardin kumaşdan yapılır bel bağlantı yeri satendendir, alt peyik kısmı normal uzunluktadır, paçaları dardır. Dağ köylerinde keçi kılından yapılan şalvarlar da giyilmektedir.

    Kuşak: Yünlü dokumadır ve desenlidir, bir buçuk metre boyunda olup kuşağın iki ucuna satenden parça dikilir, bele bağlandıktan sonra görülmeyecek şekilde iç kısma alınır.

    Gömlek: Kumaşı kutniden olup, sığmalıda olabilir, gömlekler beyaz sarı olup çizgilidir, hakim yakalı kolları uzun ve kırmızıdır. Meydane kumaşından da yapılabilir.

    Kırk Düğme Yelek: Kumaşı gabardin olup kahverengidir, ön tarafı satenden kaplı kırk adet düğme olup, ön cephesi işlemelidir, kollar gene kahverengi satenden olup, yarım kolludur.

    Fes: Yünden yapılır, desenli olarak örülür, genç kızların çeyiz olarak hazırladıkları bu çeyizlik düğün evine getirilir. Düğüne gelen davetlilere düğün bittikten sonra terlik, yünden örülmüş keten hediye olarak verilir.
     



Sayfayı Paylaş