10.Sınıf Türk Edebiyatı Sayfa 129 EKOYAY

Konusu 'Edebiyat 10. Sınıf' forumundadır ve EmRe tarafından 26 Ekim 2011 başlatılmıştır.

  1. EmRe Well-Known Member


    Arkadaşlar EKOYAY Türk Edebiyatı kitabı sayfa 129 arası yapamayanlar için yardımcı olur umarım.
    Not: Lütfen eksik veya hatalı gördüğünüz yerleri yorum ekleyerek belirtiniz.

    Sayfa 129
    ŞARKI
    AHENK UNSURLARI
    ölçü: Aruz ölçüsü ( fâilâtün / fâilâtün /fâilâtün/ fâilün )
    Uyak: Aşağıdaki gösterilmiştir
    redif: Aşağıda gösterilmiştir.
    Sese dayalı edebi sanatlar: Aliterasyon, asonans…Örneğin İlk bentte “m,n ” tekrarıyla aliterasyon "a" ünlüsünün tekrarıyla asonans yapılmıştır…
    YAPI UNSURLARI
    Nazım birimi: bent
    Nazım birimi sayısı: 5
    Uyak şeması: aAaA/bbbA/cccA/dddA/eeeA (büyük A nakaratı gösterir.)
    Tema: Sevgili (kadın)
    Nazım türü: Şarkı

    Şarkı (KAFİYE VE REDİFLERİ)
    Sevdiğim canım yolunda hâke yeksân olduğum
    İyddir çık nâz ile seyrâna kurbân olduğum
    Ey benim aşkında bülbül gibi nâlân olduğum “olduğum” redif; “ân” zengin uyak
    İyddir çık nâz ile seyrâna kurbân olduğum

    Cümle yâran sana uşşâk olduğun bilmez misin
    Cümlenin tâkatları tâk olduğun bilmez misin “olduğun bilmez misin” redif ; “âk” zengin u.
    Şimdi âlem sana müştâk olduğun bilmez misin
    İyddir çık nâz ile seyrana kurbân olduğum

    Gâhi Feyz-âbâda doğru azm edip eyle safâ
    Âsaf-âbâda gelip gâhi salın ey mehlikâ “â” tam uyak
    Gel hele gör sahn-ı Sa'dâbâd'a hiç olmazsa bahâ
    İyddir çık nâz ile. seyrâna kurbân olduğum

    Kapladıp gülpenbe şâlı ferve-i semmûruna
    0l siyeh zülfü döküp ol sine-ı billuruna “una” redif ; “ûr” zengin uyak
    Itr-ı şâhiler sürüp ol gerden-i kâfûruna
    İyddir çık nâz ile seyrâna kurbân olduğum

    Sen açıl gül gibi zâr ile hezâr olsun Nedim
    Bend bend olsun hâm-i zülfün şikâr olsun Nedim “olsun Nedim” redif ; “âr” zengin uyak
    Sen salın cânâ yolunda hâksâr olsun Nedim
    İyddir çık naz ile seyrâna kurban olduğum

    14.Etkinlik
    Şarkı Nazım Şekli Özellikleri:- Halk edebiyatındaki türkünün karşılığıdır.
    - Kuruluşu ve kafiye düzeni yönüyle murabbaya benzer. aaaa, bbba, ccca…
    - Bestelenmek için yazıldığından fazla uzun değildir.
    - Dörtlüklerden oluşur ve dörtlük sayısı üç ile beş arasında değişir.
    - Şarkının konusu genellikle aşk, sevgili, ayrılık, içki ve eğlencedir.
    - Geniş halk kitlelerine hitap ettiğinden dili genelde sadedir.
    - Şarkının en önemli isimleri Nedim, Enderunlu Vasıf’tır. Yakın dönem şairlerinden olan Yahya Kemâl’in de pek çok şarkısı vardır.
    - Günlük dile ait söyleyişler ve halk deyişleri vardır.
    15.Etkinlik
    MİYAN
    TANIM: Şarkıda her bentin üçüncü mısrasına miyan(orta) denir. Miyan daha çok şarkının en güzel ve dokunaklı bölümüdür.Bestenin en önemli bölümüdür. turkeyarena.net
    ŞİİRDE GEÇTİĞİ YER: Her bendin 3.mısrası
    NAKARAT
    TANIM: Her bendin sonunda tekrarlanan dizelere denir.ŞİİRDE GEÇTİĞİ YER: Son dizeler
    "İyddir çık naz ile seyrâna kurban olduğum"
    MAHLAS
    TANIM: Şairin adının geçtiği yere denir.ŞİİRDE GEÇTİĞİ YER: Son birim
     



  2. EmRe Well-Known Member



    21. 1717-1730 yılları arasındaki döneme Lâle Devri denir. Bu dönemde eğlence yerleri çoğalmış, İstanbul lâle bahçeleriyle ün kazanmıştır.Sa'dâbâd, III. Ahmed devrinde, İstanbul'da Kâğıthane semtinde padişah tarafından özel olarak kurulan bir eğlence yeridir. Feyz-âbâd ve Âsaf-âbâd da Sa'dâbâd'da bulunan, güzelliğiyle dillere destan köşklerdir. Eğlence yerlerinin güzelliğinden bahsederek, Nedim şiire ilk kez yaşanılan çevreyi sokmuştur. Sevgili de başında gül pembe şal olan, saçlarını billur sinesine döken, güzel kokular sürünen, gerçek, yaşayan bir güzeldir. Bu yönüyle Nedim, klâsik şiirimizdeki sevgili anlayışından farklı bir sevgiliyi şiirine konu etmiştir. Nedim'in bütün şiirlerinde musiki önemli bir yer tutar. Şiiri sesli olarak okuduğumuzda bunu farkederiz. İstanbul Türkçesiyle yazılan bu şiirde şuh bir hava seziliyor. Şair kendini bülbüle, sevgilinin yüzünü aya ve saçlarını samur kürke benzetir. Bütün âlemin sevgiliye âşık olduğunu söyleyerek
    22. Şarkıya yaşama sevinci, dünyadan zevk alma gibi duygular hakimdir.Şarkıda işlenilen sevgili teması ; coşku, heyecan ve güzellik duygularının uyanmasına sebep olmaktadır.Buna bağlı olarak da coşkulu, lirik bir ifade biçimi ortaya çıkmaktadır.
    23. Şarkıdaki benzetmeler:
    1. birimde aşık kendini bülbüle benzetiyor.
    3. birimde sevgilinin yüzü ay'a
    4. birimde(edebiyat fatihi) sevgilinin göğsü billura
    saçlarını samur kürke
    gerdanını kâfur'a( kâfur: Kâfur ağacından elde edilen, hekimlikte kullanılan, beyaz ve yarı saydam, kolaylıkla parçalanan, çok ıtırlı bir madde)
    5. birimde şair (aşık) kendini bülbüle sevgiliyi güle benzetiyor.
    Sevgili (edebiyat fatihi'nden alıntıdır.) başında gül pembe şal olan, samur kürke benzeyen saçlarını billur sinesine döken, güzel kokular sürünen, herkesin aşık olduğu arzuladığı ay yüzlü bir güzeldir. Tasvirler gerçekçidir.

    25. Şarkılarda geniş halk kitlelerine seslenildiği için dilinin yalın olmasına özen gösterilir.
    26. Nedim (1681-1730):Nedim, 1681'de İstanbul'da dünyaya geldi. Fatih Sultan Mehmet devrinde yaşayan soylu bir aileden geldiği bilinir. Babası Mehmed Efendidir. Dedesi Musluhiddin Efendi, Sultan İbrahim dönemi kazaskerlerindendir. Nasıl bir eğitim aldığı kesinlikle bilinmiyor. Ancak bazı kaynaklardan öğrendiğimize göre Şeyhülislam Ebezade Abdullah Efendi'nin başkanlık ettiği kurul önünde sınavdan geçerek, hariç müderrisliği payesini aldı. Bir süre sonra Mahmudpaşa mahkemesinde naiplikle görevlendirildi.
    Sadrazam Ali Paşa ve Nevşehirli İbrahim Paşa tarafından korundu. Nevşehirli İbrahim Paşa, şiirlerini çok sevdiği Nedim'i muhasipliğe seçti. Daha sonra ise kütüphanesinde hafızı kütüb görevine getirdi. Bütün zevk ve eğlence meclislerinde sadrazamın ve bazı devlet büyüklerinin nedimi oldu. Ramazan aylarında, sadrazam İbrahim Paşa huzurunda verilen tefsir derslerine katıldı. Sadrazam İbrahim Paşa aracılığı ile Sultan Üçüncü Ahmed'in bulunduğu toplantılara katılmaya başladı.

    Şiirleri Sultan Üçüncü Ahmed tarafından beğenildi. Bu arada Mollakırımı medresesi (1727), Sadiefendi medresesi (1728) ve aynı yıl Nişancipaşayıatik medresesi müderrisliklerine tayin edildi. Son görevi Sekbanalibey medresesi müderrisliğiydi (1730). İbrahim Paşa'nın giriştiği, doğu dillerinden tercümeler, çalışmasına katıldı. Müneccimbaşı Derviş Ahmed Dede'nin Sahaifü'l Ahbar (Haberlerin Sayfaları), Bedrüddin Avni'nin İkdü'l Cuman (İnci Dizisi) adlı eserlerini Türkçe'ye çeviren kurulda çalıştı.
    İçki düşkünlüğü yüzünden irtiaş (titreme) hastalığı ve illeri vahime (korku) hastalığı çeken Nedim'in, Patrona Halil isyanı sırasında bir buhran geçirerek öldüğü ileri sürülür. Müstakimzade'nin, isyanda kaçarken Beşiktaş'daki evinin damından düşerek öldüğünü belirten ifadesi ispatlanmış değildir.
    Nedim dinin bazı yasaklarına karşı çıkmış, bu da onu tasavvufi düşüncelerden uzaklaştırmıştır. Nitekim şair de eserlerinde kadın, içki gibi şuhane unsurları işlemiştir. Ona göre yaşamanın temel amacı dünya zevklerini tatmak, eğlenmekti. turkeyarena.net
    Başlıca eseri Nedim Divanı'dır. Mahallileşme akımının öncüsüdür. Divan edebiyatındaki soyut sevgili ve mekanlar Nedim'in şiirlerinde somuta dönüşür. Yani sevgilisi hem beşeri aşkı anlatır hem de gerçektir. Zevk, eğlence, içki şiirlerinin temelini oluşturmuştur. Soğuk ve yapmacı anlatımdan kaçınmış, anlatmak istediklerini içten bir şekilde şiirlerine dökmüştür. Bunları da daha çok gazelleriyle anlatmıştır.
    Büyük şair, divan şiirinin katı kurallarına herkes gibi uysa da, bazı yenilikler yapmaktan geri durmamıştır. Örneğin bazı eserlerinde aruz yerine hece ölçüsü kullanmıştır.
    Nedim divan şiirinde çığır açmış büyük bir şairdir. Ne var ki onun değeri öldükten çok sonra anlaşılmıştır. Şair ayrıca İstanbul aşkıyla da tanınır. Zaten İstanbul şivesi akımının da öncüsü Nedim'den başkası değildir.

    27. Okuduğumuz şarkı Nedim'in edebi kişiliğini ve epiküryen hayat anlayışını yansıtmaktadır.Şair şiirde somut bir sevgiliyi içten bir şekilde anlatmış, Lale Devri'nin eğlencelerine ve mekanlarına yer vermiştir.
     

Sayfayı Paylaş