10.Sınıf Türk Edebiatı Sayfa 190-205 EKOYAY

Konusu 'Edebiyat 10. Sınıf' forumundadır ve EmRe tarafından 28 Ekim 2011 başlatılmıştır.

  1. EmRe Well-Known Member


    Arkadaşlar EKOYAY Türk Edebiyatı kitabı sayfa 190-205 arası yapamayanlar için yardımcı olur umarım. Not: Lütfen eksik veya hatalı gördüğünüz yerleri yorum ekleyerek belirtiniz.

    Sayfa 190
    C) ÖĞRETİCİ METİNLER
    HAZIRLIK
    Sade (Yalın) Nesir: Halka hitap için yazılmış, dili ağır olmayan nesirdir. Yabancı sözcük ve tamlama sayısı azdır. Anlaşılması güç söz sanatları yapılmaz. Masallar, efsaneler, menkıbeler, destanlar, dini ve tasavvufi konular, tarih ve gezi eserleri, o devre göre, sade bir dille yazılmaya çalışılmıştır.
    Sade nesir örnekleri olarak aşağıdaki eserlerden söz edilebilir:
    - Seydi Ali Reis’in Mir’atü’l-Memalik adlı gezi yazısı ve Kitabü’l Muhit adlı coğrafya kitabı (16. yüzyıl)
    - Sehi Bey’in Heşt Behişt adlı şuara tezkiresi (16. yüzyıl)
    - Aşıkpaşazade’nin Tevarih-i Al-i Osman (Osmanlı Tarihi) adlı eseri (15. yüzyıl)
    - Mercimek Ahmed’in Kabusname tercümesi (15. yüzyıl)
    - Kul Mes’ut’un Kelile ve Dimme tercümesi (14. yüzyıl)
    - Evliya Çelebi Seyahatnamesi (17.yüzyıl)
    Sanatkârâne (Süslü) Nesir: Şiirdeki gösterişli mecazlar ve söz sanatlarıyla süslenmiş, secili nesirdir.
    - Sinan Paşa (15. yüzyıl) Tazarruname adlı eseriyle bu alanın ilk örneği verilmiştir.
    - Fuzuli’nin (16. yüzyıl) Şikâyetname’si Türkçe yazdığı diğer bazı mektupları Veysi ve Nergisi adlı yazarların (17.yüzyıl) eserleri sanatlı nesir örneğidir.

    Sayfa 191
    Metnin anlatım biçimi manzumdur.
    a) Metinde Naili’nin edebi kişiliği hakkında bilgiler bulunmaktadır.
    b) Metnin türü tezkiredir.(mesnevi nazım biçiminin yapı özellikleri vardır.)
    c) Metnin yazılış amacı Naili hakkında bilgi vermektir.
    ç) Metinde sanat yapma kaygısı daha baskındır. Ölçülü, kafiyeli, Arapça ve Farsça sözcük ve tamlamalarla dolu ağır bir dil kullanılmış, mesnevi nazım biçiminin yapı özellikleri kullanılmıştır.
    d) Metnin ana düşüncesi Naili Çelebi Anadolu’da yetişmiş seçkin ve usta bir şairdir.
    e) Metnin ifade biçimi sanatkaranedir.

    Sehi Bey Tezkiresi’nden adlı metnin anlatım biçimi mensurdur. (düz yazı)
    a) Metinde şairin hayatı, sanatı edebi kişiliği, kişilik özellikleriyle ilgili bilgiler bulunmaktadır.
    b) Metnin türü tezkiredir. turkeyarena.net
    c) Metnin yazılış amacı Necati hakkında bilgi vermektir.
    Ç) Metinde öğretme kaygısı baskındır.Buna göre metin sadedir.
    d) Metnin ana düşüncesi Necati renkli, usta maarif bir şairdir.

    Sayfa 192
    Sehi Bey Tezkiresi halkı bilgilendirmek için, yalın, sanatsız bir dille yazıldığı için sadedir.
    Şairin asıl adı: İsa
    Doğduğu veya yaşadığı yer: Edirne
    Ailesi ve soyu ile ilgili bilgiler: Metinde bununla ilgili bilgi yok.
    Mesleği: nişancı
    Kişilik yapısı: Uyanık tabiatlı
    Zihni özellikleri: Zihni kuvvetli (zeki)
    Edebi kişiliği ve üslubu: Fasih (açık ve düzgün) kudretli, sözleri renkli söylemekte usta bir şairdir. Şiiri o derece latif ve temiz, sözü o kadar nazif ve yakıcıdırki şiirinin ve sözünün letafetini son hadde ulaştırmıştır.
    Eserleri ile ilgili bilgiler: Şiirleri renkli, nazmı açık bir sihir, gazelleri iyi, ata sözleri ve deyimleri kullanmada başarılı, hoşlanılan aşıkane gazelleri çok beğenilmiş matlalarına son yok, kasideleri muhayyel, kıtaları inci saçan divanı halkın dilinde dolaşan maarifle dolu kimsedir.

    7. EDEBİYAT TARİHİNİN İNCELEDİĞİ KONULAR:
    Edebi dönemler
    Şair ve yazarların hayatları
    Şair ve yazarlarınedebi kişiliği
    Sanatçıların(şair ve yazar) eserleri
    Edebi dönemlerin belirleyici özellikleri
    Etkileyen tarihi olaylar
    Dönemin siyasi özellikleri
    Dönemin sosyal özellikleri
    Edebi türlerin gelişimi
    Tezkirelerin Kapsamı
    -Şairlerin Edebi yönü
    -Şairlerin hayatından önemli kesitler
    -Şairlerin hayatı
    -Şairlerin ilmi yönü
    -Dönemin sanat anlayışı
    -Eserlerden örnekler
    Tezkireler aslında bir yönüyle anlattıkları dönemin Edebiyat tarihini ifade eder. Çünkü her ne kadar edebiyat tarihi Tezkirelere göre olaylar ve durumlara daha geniş pencereden baksa da tezkirelerle kapsam bakımından benzerlik göstermektedir. Edebiyat tarihi de tezkireler gibi dönemin sanat anlayışını sosyal ve siyasi yönlerini edebi türlerin gelişimi sanatçıların hayatı ve edebi yönünü ele alır.
    8. Metinde şairle ilgili yargılar özneldir.
    9.Öğretici metinlerin anlatım biçimleri: Manzum, mensur

    Sayfa 193
    10. "Selimname"den adlı metnin anlatım biçimi mensurdur.
    11.
    a) Metinde tarihle ilgili bilgiler bulunmaktadır. Yavuz Sultan Selim’in Çaldıran Seferi anlatılmaktadır.
    b) Metin tarihi bir metindir. turkeyarena.net
    c) Metnin yazılış amacı Yavuz Sultan Selim’in Çaldıran Seferi hakkında bilgi vermektir.
    ç) Metinde öğretme kaygısı daha baskındır. Bu duruma göre metin sade bir metindir.
    d) Metnin ana düşüncesi Yavuz Sultan Selim’in Safevi Şah İsmail’i Çaldıran’da mağlup etmesidir.
    12. Metin sade bir metindir.

    Sayfa 194
    13. Metnin anlatım biçimi mensurdur.
    14.
    a) Tuna Nehri ile bilgiler yer almaktadır.(coğrafya)
    b) Metnin türü seyahatnamedir.(gezi yazısı)
    c) Metnin yazılış amacı Evliya Çelebi’nin Tuna’yla ilgili gözlem ve izlenimlerini aktarmaktır.
    ç) Metinde öğretme kaygısı baskındır. Metin sade nesirdir.
    d) Metnin ana düşüncesi Tuna Nehridir.
    16. Metinden Evliya Çelebi’nin iyi bir gözlemci, yer yer abartıya kaçan anlatımı olan bir gezgin olduğu sonucu çıkarılabilir.

    Sayfa 195
    17. Şikayetnameden alınan metnin anlatım biçimi mensurdur.
    18.
    a) Metinde devrin bürokrasisi, rüşvetçilik ve yozlaşan kurumlarla ilgili bilgiler yer almaktadır.
    b) Metnin türü mektuptur.
    c)Fuzuli'nin Kanuni Sultan Süleyman tarafından bağlanan günlük 9 akçe aylığı alamaması üzerine nişancı Celalzade Çelebi'ye yazdığı mektuptur.
    ç) Sanat yapma kaygısı baskındır. Şikayetname süslü nesir örneğidir, sanatkaranedir.
    d) Metnin ana düşüncesi devrin bazı kurumlarının yozlaştığı, yolsuzluğun ve rüşvetin yaygınlaştığıdır.
     



  2. EmRe Well-Known Member

    Sayfa 196
    19. Metin sanatlı, fakat doğal ve akıcı bir üslupla yazılmıştır. Metinde “çin-i ebrudur / budur, gelmez/ olmaz, vebâldür/ olmaz, işitmişüz/ etmişüz” gibi çok sayıda seci kullanılmıştır. Metnin dili Fuzuli’nin manzum eserlerinden daha sadedir. Metin döneminin dil anlayışına paralel dil özelliklerine sahiptir. Şikayetname sanatkarane bir metindir.
    23. Sade (Yalın) Nesir:
    Halka hitap için yazılmış, dili ağır olmayan nesirdir. Yabancı sözcük ve tamlama sayısı azdır. turkeyarena.net Anlaşılması güç söz sanatları yapılmaz. Masallar, efsaneler, menkıbeler, destanlar, dini ve tasavvufi konular, tarih ve gezi eserleri, o devre göre, sade bir dille yazılmaya çalışılmıştır. Süslü nesir ise Hüner ve marifet göstermek amacıyla yazılmış, Arapça, Farsça sözcük ve tamlamalarla yüklü, "seci"lerin kullanıldığı, söz ve anlam sanatlarıyla dolu, bağlaçlarla uzayıp giden cümlelerle örülmüş, güç anlaşılır bir nesirdir.
    24. Metin anlatım biçimi mensurdur.
    25.
    a) Metinde coğrafya alanıyla ilgili bilgiler yer almaktadır.(Limni Adasının coğrafi ve tarihi özellikleri)
    b) Kitab-ı Bahriye denizcilik ve coğrafyayla ilgili bir kitaptır.
    c) Limni Adasıyla ilgili bilgi vermek.
    ç) Metinde öğretme kaygısı baskındır.Sadedir.
    d) Metnin ana düşüncesi Limni Adasıdır.


    Sayfa 197
    26. "Kitab-ı Bahriye"den alınan metin sade nesir örneğidir.
    27. Metnin anlatım biçimi mensurdur.
    28.
    a) Metinde dil bilimi ile ilgili bilgiler bulunmaktadır.
    b) Metin dilbilimiyle ilgili ilmi bir metindir.
    c) Kinaye hakkında bilgi vermektir.
    ç) Öğretme kaygısı baskındır. Sadedir.
    29. Sadedir.

    Sayfa 198
    30. mensurdur.
    31.
    a) Tıp alanıyla ilgili
    b) Tıbbi bir metindir.
    c) Kemik kırık ve çıkıklıklarıyla ilgili bilgi vermek
    ç) Öğretme kaygısı
    32. Sadedir.
    35. Mensur
    36.
    a) Din alanında
    b) dini bir metindir.
    c) Metnin yazılış amacı birtakım dini sorulara cevap vermek ve dini konularda halkı aydınlatmaktır.
    ç) Öğretme kaygısı
    d) Sadedir.

    Sayfa 200
    1.
    Teşrifatü’ş Şuara: TEZKİRE
    Sehi Bey Tezkiresi: TEZKİRE
    Selimname: TARİH
    Seyahatname: SEYAHAT
    Şikayetname: MEKTUP
    Kitab-ı Bahriye: İLMİ ESER
    Risale Fi’l İsti’are: İLMİ ESER
    Cerrahiyyetü’lhaniye: İLMİ ESER
    Şeyhülislam: DİNİ
    2.
    Metinde ifadeler açık, cümleler kısadır. SADE
    Bir düşünceyi ifade etmek için yazılmıştır. SADE
    Öğretmekten çok sanat yapma kaygısı vardır. SANATKARANE
    Dili ağır ve cümleler uzundur. SANATKARANE
    Anlam ve söz sanatlarına sıkça başvurulmuştur. SANATKARANE
    Yabancı kaynaklı kelimelere sıkça yer verilmiştir. SANATKARANE
    3. Masallar, efsaneler, menkıbeler, destanlar, dini ve tasavvufi konular, tarih ve gezi eserleri, o devre göre, sade bir dille yazılmaya çalışılmıştır. Süslü nesir daha çok edebi türlerde kullanılmıştır.

    Sayfa 201
    DEĞERLENDİRME: Bknz. Hazırlık Çalışması
    (Y)
    (D)
    (Y)
    İlmi eserler
    Evliya Çelebi
    (b) Şikayet-name
    (A) tezkire
    (A)
    (E)

    Sayfa 202
    3.ÜNİTE SONU DEĞERLENDİRMESİ
    1. Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı Genel Özellikleri
    a) Türk edebiyatı bu yüzyıllarda bir geçiş dönemi yaşar. Bir yandan, eski edebiyat anlayışı sürdürülürken, öbür yandan yeni medeniyetin edebiyat anlayışına uygun eserler verilir. turkeyarena.net
    b) Dilde Arapça ve Farsça kelimeler görülür.
    c) Uygur alfabesi yanında, Arap alfabesi de kullanılır.
    d) Şiirlerde, hem millî nazım birimi olan dörtlük, hem de yeni şiirin nazım birimi olan beyit kullanılmıştır.
    e) Hece vezni ile birlikte aruz veznine yer verilmiştir.

    2. (D)
    3. (D)
    4. (Y)
    5. ARAP VE FARS
    6. KAŞGARLI MAHMUT, DİVANÜ LÜGATİ’T TÜRK
    7. YESEVİ, TASAVVUF, YUNUS EMRE
    8. (E)
    9. (E)
    10. (E)
    11. (D)
    12. (D)
    13. C
    14. E
    15. B
    16. C
    17. E
    18. B
    19. D
    20. C
    21. D
     

Sayfayı Paylaş